Lấy cảm hứng từ bộ ảnh quý của nhiếp ảnh gia Firmin-André Salles ghi lại kỳ thi Hương diễn ra tại Nam Định năm 1897, pavilion tre “Vọng Ảnh” được hình thành như một cuộc đối thoại tinh tế giữa kiến trúc, nhiếp ảnh và lịch sử. Những bức ảnh đen trắng mang giá trị tư liệu đặc biệt về không gian trường thi xưa: tre, nứa, ánh sáng tự nhiên, sinh hoạt tập thể, nhịp điệu đời sống gắn với kỷ luật và suy tư. Từ chất liệu ký ức ấy, tre được lựa chọn như một vật liệu trung gian giúp khơi dậy mạch nối giữa quá khứ và hiện tại trong một hình thức kiến trúc đương đại.

Cấu trúc pavilion được thiết kế giản dị và tiết chế. Tre không đóng vai trò trang trí mà trở thành nền tĩnh để ánh sáng và hình ảnh dẫn dắt trải nghiệm thị giác. Khi bước vào không gian, người xem bước vào một khoảnh khắc gợi nhớ trường thi xưa. Kiến trúc vận hành như một bề mặt truyền dẫn, giúp ký ức hiện diện trong đời sống đô thị hôm nay.

Tre là chất liệu dẫn dắt của Pavillion. (Ảnh: BTC)

Không gian được tổ chức như một trải nghiệm mang tính nhiếp ảnh và điện ảnh. Khi di chuyển dọc theo hệ vách tre, người bên ngoài chỉ thấy các lát cắt đứt đoạn của chuyển động bên trong, giống những khung hình bị chia tách theo nhịp bước chân. Từ phía trong pavilion, người xem quan sát dòng người và dòng xe bên ngoài, nhịp sống đô thị được phản chiếu qua lớp bóng đổ và ánh sáng dịch chuyển trên bề mặt tre.

Trong suốt thời gian tồn tại, pavilion trở thành một “thiết bị ghi nhận đời sống”. Dưới mái tre, mỗi ngày xuất hiện những khoảnh khắc quen thuộc: người cao tuổi tập thể dục buổi sáng, người lao động vội vã giờ tan tầm, du khách dừng chân trên lối vào Văn Miếu, quán trà đá nép mình trong vùng bóng mát. Các lớp chuyển động ấy diễn ra song song với hình ảnh lịch sử trên tường ảnh. Công trình vì thế trở thành dòng chuyển động sống động của đô thị, nơi hiện tại và ký ức cùng tồn tại trong một bối cảnh chung.

Tre phản ánh đời sống thực tế của người dân. (Ảnh: BTC)

Ánh sáng tự nhiên giữ vai trò như một lớp ngôn ngữ của không gian. Buổi sáng, pavilion mang cảm giác đặc khối, độ tương phản giữa bên trong và bên ngoài ở mức nhẹ. Khi nắng lên, công trình trở nên trong suốt hơn; bối cảnh Văn Miếu hiện dần sau lớp tre, trong khi mặt đất được phủ bởi những dải bóng chạy dọc theo chuyển động của mặt trời. Khi đêm xuống, hệ đèn LED chạy theo các mảng tường tre tạo nên cảm giác lơ lửng của các tấm ảnh. Người tham quan trở thành điểm nhấn của khung cảnh, còn nền không gian xung quanh lùi lại như một nền sân khấu tĩnh.

Ở “Vọng Ảnh”, kiến trúc không phô diễn hình thức mà kiên nhẫn mở ra một trường trải nghiệm. Các bức ảnh kể lại lịch sử qua góc nhìn của máy ảnh hơn một thế kỷ trước. Pavilion tiếp tục mạch kể ấy bằng việc ghi nhận đời sống đang diễn ra trong thời gian thực. Cảm nhận về ký ức vì vậy không đóng khung trong quá khứ; nó được kích hoạt qua chuyển động, ánh sáng và sự hiện diện của con người.

“Vọng Ảnh” được hình dung như một phương tiện ghi nhận thời gian, nơi kiến trúc, nhiếp ảnh và lịch sử gặp gỡ nhau trong cùng một dòng trải nghiệm. Quá khứ được nhìn lại qua hình ảnh, hiện tại được cảm nhận qua chuyển động hàng ngày, tương lai mở ra qua cách con người tương tác với không gian. Ở giao điểm giữa tre, ánh sáng và nhịp sống đô thị, pavilion tạo nên một không gian suy tư nhẹ nhàng, để ký ức tiếp tục sống và chuyển hoá trong đời sống đương đại.