Chiều 05/11/2025, trong khuôn khổ chuỗi hoạt động hướng tới chương trình nghệ thuật “Khoảnh khắc Vĩnh Cửu”, Bảo tàng Hà Nội đã tổ chức tọa đàm “Đối thoại Sóng Âm”. Với sự tham gia của nhiều chuyên gia đầu ngành Văn hoá, Mỹ thuật, Lịch sử, Âm nhạc,…  tọa đàm đã trở thành điểm gặp gỡ liên ngành giữa nghiên cứu, nghệ thuật và văn hóa. Tại đây, âm thanh được nhìn như một dạng di sản sống, kết nối quá khứ – hiện tại – tương lai của người Việt.

Tham dự tọa đàm có PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương (Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam), TS. Trần Hậu Yên Thế, Nhạc sĩ Nguyễn Xuân Sơn (SonX), Đạo diễn Nguyễn Quốc Hoàng Anh, Nhà nghiên cứu Nguyễn Mạnh Đức; về phía Bảo tàng Hà Nội có ông Nguyễn Tiến Đà – Giám đốc, các Phó Giám đốc: Đặng Minh Vệ, Đặng Văn Biểu và bà Nguyễn Thị Ngọc Hòa – Giám đốc Trung tâm Điều phối các Hoạt động Sáng tạo Hà Nội. Toạ đàm được điều phối của bà Nguyễn Tú Hằng (Giám đốc không gian sáng tạo Hanoi Grapevine), cùng khách mời quốc tế – Nhà soạn nhạc Dominique Barthassat đến từ Thụy Sĩ

Góc nhìn liên ngành về di sản âm thanh Việt Nam

Tại tọa đàm, các diễn giả tập trung bàn luận về mối liên hệ giữa âm thanh, ngôn ngữ, không gian và thực hành nghệ thuật trong bối cảnh đương đại.

TS. Trần Hậu Yên Thế mở đầu bằng việc phân tích tương quan giữa thị giác và âm học trong văn hóa truyền thống Việt Nam, cho rằng di sản cổ là nguồn chất liệu phong phú để nghiên cứu về âm điệu, âm vực và các dạng biểu đạt mang tính trình diễn: “Việc tăng cường yếu tố thị giác trong các buổi biểu diễn khiến không gian nghệ thuật trở nên sinh động, lôi cuốn hơn; đặc biệt là khi trường nhịp và diễn xuất được kết hợp hài hòa.”

Các diễn giả chia sẻ tại tọa đàm (Ảnh: BTC)

PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương đề cập cách tiếp cận di sản phi vật thể từ góc độ chính sách và ngôn ngữ, đặt vấn đề về khả năng hình thành một ngành “âm học bản địa”: “Ngôn ngữ và thanh âm của người Việt vốn rất giàu tính giai điệu… Tuy nhiên, Việt Nam hiện còn thiếu các công trình nghiên cứu liên ngành để khai thác ngôn ngữ như một phần giá trị cốt lõi trong di sản văn hóa phi vật thể.”

Nhạc sĩ Nguyễn Xuân Sơn (SonX) tập trung vào cách âm nhạc truyền thống có thể được tiếp cận bằng tiết tấu cơ thể và ngôn ngữ biểu đạt mới. Nhà nghiên cứu Nguyễn Mạnh Đức chia sẻ câu chuyện về Nhà Sàn – Theo ông, đó không chỉ là một không gian mà là một “nhạc cụ sống” – Vì khả năng kết nối ký ức, vật thể và âm học trong thực hành nghệ thuật.

Nghệ sĩ Dominique Barthassat chia sẻ góc nhìn quốc tế (Ảnh: BTC)

Từ góc nhìn quốc tế, nhà soạn nhạc Dominique Barthassat kể về kiến trúc âm thanh. Ông xem âm thanh như một dạng “không gian”, và không gian như “nhạc cụ” – Điều này đã mở rộng cách tiếp cận của nghệ sĩ và nhà giám tuyển trong các dự án trình diễn.

Kết nối di sản và sáng tạo: Định hướng mới của Bảo tàng Hà Nội

Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Tiến Đà, Giám đốc Bảo tàng Hà Nội, cho biết tọa đàm là một phần trong chuỗi hoạt động học thuật – sáng tạo nhằm xây dựng nền tảng cho chương trình “Khoảnh khắc Vĩnh Cửu”: “Đối thoại Sóng âm… được kỳ vọng sẽ mở ra hướng tiếp cận mới về mối quan hệ giữa ngôn ngữ tiếng Việt, thanh điệu và sóng âm, giới thiệu các ý niệm học thuật và nghệ thuật nền tảng cho Khoảnh khắc vĩnh cửu.”

Ông cũng nhấn mạnh xu hướng chuyển đổi của các bảo tàng hiện nay – Từ không gian lưu trữ văn hóa sang vai trò trung tâm sáng tạo, góp phần thúc đẩy công nghiệp văn hóa, giáo dục nghệ thuật và du lịch văn hóa: “Khoảnh khắc vĩnh cửu là sản phẩm nghệ thuật đầu tiên gắn với thương hiệu và yếu tố bản sắc văn hóa Việt làm trung tâm.”

Bằng cách quy tụ giới nghiên cứu, nghệ sĩ và nhà quản lý, “Đối thoại Sóng Âm” trở thành diễn đàn liên ngành, nhằm làm rõ giá trị của di sản âm thanh Việt, khám phá khả năng chuyển hóa di sản trong thực hành sáng tạo đương đại và mở rộng không gian đối thoại học thuật – nghệ thuật. Từ đó, đặt nền móng lý thuyết và tinh thần cho chương trình “Khoảnh khắc Vĩnh Cửu”. Diễn ra tiếp sau đây vào ngày 08/11, “Khoảnh khắc Vĩnh Cửu” được kỳ vọng là cuộc gặp gỡ của các nghệ sĩ Việt Nam và Thụy Sĩ, mang đến trải nghiệm thị giác – âm thanh kết hợp, qua đó gợi mở một cách cảm thụ mới về không gian, ký ức và bản sắc.

Khán giả cùng xem các tác phẩm mang di sản âm thanh từ ekip sáng tạo của “Khoảnh khắc vĩnh cửu”

Tọa đàm cũng đề cập các chủ đề lớn như sóng âm, thanh điệu và ký ức ngôn ngữ Việt, cũng như tiềm năng phát triển các ngành nghề sáng tạo dựa trên âm thanh truyền thống.