Sáng 23/08/2025, tại Nhà hát Lớn Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Ngành Văn hóa (28/8/1945 – 28/8/2025). Buổi lễ có sự có mặt của Tổng Bí thư Tô Lâm và Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính. Phát biểu tại sự kiện, Tổng Bí thư nhấn mạnh yêu cầu: “Văn hóa phải đi trước một bước”, giữ vai trò soi đường, bồi đắp bản lĩnh, củng cố niềm tin và hình thành năng lực mềm quốc gia trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, cạnh tranh chiến lược, bùng nổ thông tin và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ.

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu tại Lễ kỷ niệm. (Ảnh: Cổng Thông tin Bộ Văn hóa, Thể thao & Du lịch)

Văn hóa là “năng lượng gốc” và nền tảng tinh thần của xã hội

Tại Buổi lễ, Tổng Bí thư bày tỏ niềm tự hào khi cùng các đại biểu kỷ niệm 80 năm ngày truyền thống vẻ vang của ngành Văn hóa. Ông nhắc lại quan điểm xuyên suốt của Đảng về vị trí đặc biệt của văn hóa, từ Đề cương về Văn hóa Việt Nam năm 1943 với ba nguyên tắc “Dân tộc – Khoa học – Đại chúng”, đến khẳng định “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi”, “Văn hóa là một mặt trận”, người làm văn hóa là chiến sĩ. Theo Tổng Bí thư, qua các kỳ Đại hội, Nghị quyết, Kết luận, Chỉ thị của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đều thống nhất nhấn mạnh: Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực phát triển; văn hóa là sức mạnh mềm, là “năng lượng gốc” của dân tộc.

Văn hóa soi đường cho quốc dân đi. (Ảnh: Cổng Thông tin Bộ Văn hóa, Thể thao & Du lịch)

Trong thực tiễn, Tổng Bí thư nhấn mạnh yêu cầu đưa văn hóa gắn chặt với đời sống chính trị, kinh tế, xã hội; để văn hóa thấm vào từng quyết sách, từng công trình, từng cộng đồng, hiện diện trong nếp nghĩ, cách làm và lối ứng xử. Văn hóa, theo ông, góp phần định hình hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị gia đình và hệ giá trị con người Việt Nam thời kỳ mới với các phẩm chất như yêu nước, nhân ái, đoàn kết, trung thực, trách nhiệm, sáng tạo, kỷ cương và khát vọng.

10 nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm

Theo đó, Tổng Bí thư đề ra 10 nhiệm vụ trọng tâm mà ngành Văn hóa cần tập trung thực hiện:

• Một là tiếp tục quán triệt sâu sắc và triển khai toàn diện đường lối, quan điểm của Đảng về văn hóa; đặt văn hóa ngang tầm với kinh tế, chính trị, xã hội; cụ thể hóa bằng chiến lược, quy hoạch, chương trình, dự án có trọng tâm, trọng điểm; bảo đảm nguồn lực tương xứng, cơ chế đột phá, phân cấp, phân quyền rõ ràng; tăng cường giám sát, đánh giá, kiểm tra.
• Hai là xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh từ gia đình, nhà trường, xã hội; đề cao vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên; đẩy mạnh giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng số, văn hóa ứng xử; phòng, chống bạo lực gia đình, bạo lực học đường; phát triển văn hóa số văn minh, an toàn; xây dựng cộng đồng văn hóa cơ sở giàu bản sắc, sáng, xanh, sạch, đẹp.
• Ba là bồi dưỡng, trọng dụng, tôn vinh đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, huấn luyện viên, vận động viên, doanh nhân du lịch, người làm công tác văn hóa ở mọi cấp, nhất là cơ sở; xây dựng cơ chế đặt hàng, trao giải, hỗ trợ sáng tạo, bảo vệ quyền tác giả, các quyền liên quan; nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho lực lượng văn hóa; khuyến khích tài năng trẻ; phát hiện, ươm mầm hạt giống sáng tạo từ trường học, câu lạc bộ, thiết chế văn hóa cơ sở.
• Bốn là phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo trở thành trụ cột mới của tăng trưởng; hoàn thiện thể chế thị trường văn hóa, cơ chế tài chính, chính sách thuế, tín dụng, đất đai, đầu tư, dữ liệu; khuyến khích doanh nghiệp văn hóa, khởi nghiệp sáng tạo; phát triển hạ tầng số cho sản xuất, phân phối, tiêu dùng sản phẩm văn hóa; xây dựng cụm, khu công nghiệp sáng tạo gắn với đô thị lớn và trung tâm du lịch.
• Năm là bảo tồn, tôn tạo, phát huy di sản gắn với sinh kế cộng đồng và phát triển bền vững; ứng dụng mạnh công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong số hóa di sản, trong trưng bày, biểu diễn, giáo dục; xây dựng thiết chế “văn hóa số”, “bảo tàng mở”, “nhà hát di động”, “thư viện số” thân thiện với mọi lứa tuổi; phát triển du lịch di sản có trách nhiệm; nuôi dưỡng “tài sản văn hóa sống” là nghệ nhân, nghệ sĩ dân gian.
• Sáu là tạo bứt phá cho thể thao quần chúng và thể thao thành tích cao; chú trọng giáo dục thể chất trong trường học; phát triển hệ thống câu lạc bộ, không gian thể thao công cộng; nâng cao năng lực khoa học – y học thể thao; tuyển chọn, huấn luyện vận động viên trẻ theo chuẩn mực hiện đại; mở rộng hợp tác quốc tế; đặt mục tiêu cao, bền vững, nhân văn.
• Bảy là tái cấu trúc, nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của du lịch Việt Nam; phát triển sản phẩm mang bản sắc văn hóa, giàu trải nghiệm; thúc đẩy du lịch thông minh, xanh, sạch, giảm phát thải; kết nối liên vùng, liên ngành; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; siết chặt kỷ cương, chuẩn hóa dịch vụ; xây dựng thương hiệu điểm đến.
• Tám là tăng cường ngoại giao văn hóa, quảng bá hình ảnh quốc gia; chủ động tham gia các mạng lưới sáng tạo quốc tế; tổ chức các sự kiện, liên hoan, festival, tuần văn hóa quy mô khu vực và thế giới; đưa tinh hoa Việt Nam ra thế giới và đưa tinh hoa thế giới về Việt Nam trên tinh thần tôn trọng khác biệt, học hỏi lẫn nhau, hòa nhập chứ không hòa tan.
• Chín là đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện trong ngành; xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về di sản, nghệ thuật, thể thao, du lịch; hoàn thiện chuẩn mở, bản đồ số văn hóa; phát triển nền tảng phân phối nội dung số, công cụ bảo vệ bản quyền; ứng dụng phân tích dữ liệu, công nghệ thực tế mở rộng trong bảo tàng, biểu diễn, giáo dục; tăng cường an ninh, an toàn thông tin, đấu tranh chống nội dung độc hại, xuyên tạc.
• Mười là tiếp tục đấu tranh làm thất bại âm mưu “diễn biến hòa bình” trên lĩnh vực tư tưởng, văn hóa; kiên quyết bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; xây dựng “lá chắn mềm” là hệ giá trị, niềm tin, chuẩn mực xã hội; nâng cao năng lực truyền thông chính sách; chủ động truyền cảm hứng tốt đẹp, nhân rộng gương người tốt việc tốt.

Tri ân các thế hệ “chiến sĩ văn hóa”, ghi nhận đóng góp của toàn ngành

Tổng Bí thư đồng thời gửi lời tri ân đến các thế hệ cán bộ ngành Văn hóa, Thông tin, Thể thao, Du lịch; các văn nghệ sĩ, nhà báo, nhà giáo, nhà nghiên cứu; lực lượng văn hóa cơ sở, cán bộ thư viện, bảo tàng, di tích; hướng dẫn viên, doanh nhân du lịch; huấn luyện viên, vận động viên và những người làm công tác văn hóa không chuyên nghiệp tại thôn xóm, bản làng, tổ dân phố.

Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: Chúng ta mãi mãi khắc ghi những bước chân đầu tiên của các chiến sĩ văn hóa trong cao trào cách mạng, khi mỗi tờ tranh cổ động, mỗi câu hát, mỗi trang báo, mỗi buổi diễn giữa sân đình hay bên bờ ruộng đều biến thành ngọn lửa.

Trong Tổng khởi nghĩa giành chính quyền, trong những ngày đầu xây dựng chính quyền cách mạng, chúng ta không thể không ghi ơn những nhà văn hóa lớn đã sáng tác Quốc kỳ, Quốc ca, Quốc huy của Nhà nước dân chủ nhân dân; trong kháng chiến chống thực dân, đế quốc, biết bao thế hệ văn nghệ sĩ, cán bộ thông tin, tuyên truyền, cán bộ văn hóa cơ sở đã hóa thân vào nhân dân, mang nhiệt huyết đi khắp núi rừng, đồng bằng, đô thị.

Họ lặn lội khắp mọi vùng miền, “mưa dầm, cơm vắt” giữa chiến hào với bộ đội, với dân công hỏa tuyến, với những chiến dịch quân sự, thắp đèn dầu trong hầm dã chiến, gảy đàn bên bếp lửa, viết những vần thơ, bài hát, vẽ những ký họa từ tiền tuyến, nơi mũi tên hòn đạn; họ làm công tác địch vận bằng văn hóa, đánh địch bằng nhạc cụ, ngòi bút… Nhiều đồng chí đã ngã xuống, đã hiến dâng tuổi trẻ và tài năng, để văn hóa trở thành vũ khí sắc bén, để niềm tin lan tỏa, để ý chí quật cường được nhân lên gấp bội.

Trong hòa bình, kiến thiết, phát triển và đổi mới, Văn hóa vẫn là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng, tinh thần. Các phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, “Xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, xây dựng trường học, cơ quan, doanh nghiệp văn hóa… để góp phần thay đổi diện mạo đời sống.

Bao thế hệ cán bộ di sản dầm mưa dãi nắng gìn giữ mái đình, bức hoành phi, từng viên gạch cổ; bao cán bộ thư viện cần mẫn giữa kho sách; bao nghệ sĩ âm thầm tập luyện sau cánh gà sân khấu; bao phóng viên, nghệ sĩ nhiếp ảnh ghi lại những khoảnh khắc tiêu biểu của hơi thở cuộc sống; bao hướng dẫn viên góp những nụ cười cho thương hiệu quốc gia; bao huấn luyện viên, vận động viên đổ mồ hôi và nước mắt để màu cờ sắc áo Việt Nam tung bay trên đấu trường quốc tế.

Chúng ta nghiêng mình trước anh linh những liệt sĩ, thương binh, bệnh binh của ngành; gửi lời biết ơn tới gia đình, người thân của các thế hệ cán bộ văn hóa. Mỗi đóng góp, mỗi hy sinh đều làm nên ký ức chung, làm nên bức phù điêu sống động của nền văn hóa Việt Nam hiện đại.

Tổng Bí thư Ban Tô Lâm thay mặt Lãnh đạo Đảng và Nhà nước trao Huân chương Lao động hạng Nhất cho Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. (Ảnh: Cổng Thông tin Bộ Văn hóa, Thể thao & Du lịch)

Trong khuôn khổ lễ kỷ niệm, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất; nhiều cá nhân, tập thể có thành tích xuất sắc giai đoạn 2023-2025 được khen thưởng, vinh danh.

Phát biểu đáp từ, Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng thay mặt lãnh đạo Bộ trân trọng cảm ơn và khẳng định sẽ tiếp thu nghiêm túc các ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư để cụ thể hóa thành kế hoạch, chương trình hành động trong thời gian tới; đồng thời đề nghị các cấp ủy, chính quyền và các tổ chức chính trị – xã hội tiếp tục quan tâm, tạo điều kiện và huy động nguồn lực xã hội cho phát triển văn hóa, thể thao và du lịch.