“Miền trập” là một triển lãm nhóm do Á Space đề xuất và đồng giám tuyển bởi Đặng Thùy Anh và Vân Đỗ, với sự đồng hành của Trung tâm Nghệ thuật Đương đại Vincom (VCCA). Triển lãm mở ra một không gian nghiên cứu và thử nghiệm – Nơi nhiếp ảnh và trình diễn không còn tồn tại tách biệt, mà giao thoa, can thiệp và phản chiếu lẫn nhau.

Những “lát cắt’ của thời gian

“Miền trập” tìm hiểu sự đan xen giữa nhiếp ảnh và trình diễn. Từ góc nhìn này, triển lãm không tiếp cận nhiếp ảnh theo nghĩa truyền thống: Ảnh không đứng yên – Ảnh trở thành một hành động. Trình diễn cũng không chỉ tồn tại trong khoảnh khắc trực tiếp – Trình diễn để lại một lớp hình ảnh như vết tích. Giữa hai lĩnh vực thực hành nhiếp ảnh và trình diễn, ranh giới vốn quen thuộc như “ghi nhận” và “biến hóa”, “hiện diện” và “vắng mặt”, “một lần” và “nhiều lần”… lại được làm mờ đi để bộc lộ những khả thể thẩm mỹ mới.

Ở nhiều tác phẩm, người xem không thể xác định đâu là điều xảy ra trước: Hành vi dẫn đến hình ảnh, hay hình ảnh tạo khuôn cho hành vi. Một cú nhấn màn trập trở thành điểm khởi đầu của trình diễn – Một chuyển động của cơ thể lại mở ra không gian cho hình ảnh. Chính sự đan xen này tạo nên một miền chuyển động, nơi các lớp ký ức, cơ thể, bối cảnh và thời gian chồng lên rồi tan vào nhau.

Bước vào không gian của “Miền trập”, đôi lúc khán giả sẽ bối rối vì không biết điều gì diễn ra trước (Ảnh: BTC)

Trong bối cảnh thực hành nghệ thuật tại Việt Nam, đối thoại giữa nhiếp ảnh và trình diễn vẫn còn hiếm gặp. “Miền trập” vì vậy đóng vai trò như một thử nghiệm quan trọng, mở ra một địa hạt nghiên cứu mới để hai thực hành cùng được đặt vào trạng thái mở: Mở về chất liệu, mở về ngôn ngữ và mở về phương pháp.

Đối thoại liên ngành, mở đường cho những diễn ngôn mới

Triển lãm được hình thành từ mối quan tâm chung của giám tuyển Đặng Thùy Anh và Vân Đỗ với định hướng mở rộng thực hành trình diễn – Một định hướng của Á Space nơi cả hai cùng làm việc. Thay vì đặt trình diễn và nhiếp ảnh vào hai bên đối lập, triển lãm khảo sát những tác phẩm trình diễn có thể hiện diện trong định dạng nhiếp ảnh và những tác phẩm nhiếp ảnh mang tính trình diễn rõ rệt. Đây là cách để mở rộng biên độ của hình ảnh: Không phải một “khung” đóng, mà là một cấu trúc chuyển động.

“Miền trập” gợi mở những diễn ngôn mới trong cuộc đối thoại của trình diễn và nhiếp ảnh (Ảnh: BTC)

Từ mối quan tâm đó, các hoạt động mở rộng kèm theo triển lãm sẽ được tổ chức gồm một buổi trò chuyện về bản quyền, tác quyền và ý niệm giữa trình diễn và nhiếp ảnh, đi kèm với một tiểu luận  mà nghệ sĩ Quỳnh Đông được mời viết xoay quanh mối quan hệ giữa trình diễn và hình ảnh, cùng một văn bản đối thoại với Jamie Maxtone-Graham, mở rộng từ tác phẩm ‘Lying Down’ (2012). Những tư liệu này không chỉ giúp người xem tiếp cận triển lãm ở chiều sâu học thuật, mà còn giúp tạo dựng diễn ngôn địa phương về mối quan hệ giữa hình ảnh và hành vi. Đây là một chủ đề vốn được thảo luận nhiều ở quốc tế, nhưng còn mới trong bối cảnh Việt Nam.

Trong quá trình này, triển lãm cũng ghi nhận vai trò của những người ghi chép trình diễn bằng máy ảnh, dù họ có tự nhận là nhiếp ảnh gia hay không. Những người ghi lại khoảnh khắc trình diễn đã góp phần tạo nên một hình thái khác của tác phẩm, đồng thời mở ra các câu hỏi về bản quyền, tác quyền và ý niệm chung quanh việc “ghi lại” một hành vi nghệ thuật.

Á Space và “miền” thử nghiệm trong nghệ thuật đương đại

Hình thành từ nền tảng của Á Space – Không gian nghệ thuật độc lập dành cho thực hành thể nghiệm tại Long Biên, triển lãm tiếp nối nỗ lực của đơn vị này trong việc nuôi dưỡng các mạch thực hành liên ngành. Từ khi thành lập năm 2018 bởi Tuấn Mami, Rory Gill và Lê Dụng Hiệp, Á Space hướng đến hỗ trợ nghệ sĩ trẻ trong bối cảnh hạ tầng nghệ thuật còn hạn chế.

Hai giám tuyển Vân Đỗ và Đặng Thùy Anh tại Buổi Khai mạc Triển lãm (Ảnh: BTC)

Ban giám tuyển hiện tại gồm Châu Hoàng, Đặng Thùy Anh, Hà Ninh, Vũ Đức Toàn, Linh Lê và Vân Đỗ, tập trung vào phát triển nghệ thuật trình diễn, mở rộng thực hành giám tuyển và tạo diễn ngôn mới về nghệ thuật thể nghiệm. Những dự án như Solo Marathon (2018–nay), Hội thảo ngành giám tuyển (2024, 2026) hay Rạp chiếu bóng Ô Cách (2023, 2025) cho thấy định hướng bền bỉ của Á Space.

Ông Franck Bolgiani – Giám đốc Viện Pháp tại Hà Nội phát biểu tại Buổi Khai mạc (Ảnh: BTC)

Chiều ngày 02/11/2025, buổi khai mạc “Miền trập” diễn ra trong không khí đối thoại sôi nổi với sự tham dự của các đại biểu: Ông Eric Soulier – Giám đốc Viện Pháp tại Việt Nam, Bà Nguyễn Trà My – Giám đốc VCCA, Ông Franck Bolgiani – Giám đốc Viện Pháp tại Hà Nội, Bà Sophie Robnard – Trưởng bộ phận Nhiếp ảnh/Hình ảnh tại Viện Pháp Paris, Bà Fanny Pagès – Giám đốc Viện Pháp tại Phnom Penh. Cùng với đó là sự có mặt của nhiều nghệ sĩ, giám tuyển và khán giả yêu nghệ thuật. Tất cả góp phần tạo nên một buổi tối giàu chất suy tưởng, nơi hình ảnh, cơ thể và ký ức cùng hiện diện trong nhịp chuyển động của “miền trập”.

Thông tin triển lãm:

• Giám tuyển: Đặng Thuỳ Anh & Vân Đỗ
• Nghệ sĩ: Tong Wenmin, Flinh, Đặng Thuỳ Anh, Jamie Maxtone-Graham, Trần Quỳnh Nhi, Vũ Đức Toàn, Nguyễn Huy An, Nguyễn Đình Phương, Ngô Thành Bắc, Nhung Đinh, Phụ Lục với sự đóng góp của Hoàng Nguyễn, Đan Nguyễn, Đỗ Văn Hoàng, Thiều Huyền Thương, Ngọ Vũ Mạnh Hùng, Trịnh Ngân Hạnh, Huy Anh, Sơn Phùng
• Địa điểm: Trung tâm Nghệ thuật đương đại Vincom (VCCA), B1-R3, Vincom Mega Mall Royal City, 72A Nguyễn Trãi, Hà Nội
• Thời gian: 02-20/11/2025
• Khai mạc: 02:00 pm. – 02/11/2025
• Thảo luận: 03:00 pm. – 19/11/2025