“Nhịp ký ức”: “Người ta chụp hình khi nhớ và cả khi sợ sẽ bỏ lỡ…”

Triển lãm “Nhịp ký ức” mở ra một không gian trầm lắng – Nơi nhiếp ảnh trở thành phương tiện kết nối những thế hệ, những ký ức và những khoảng trống của tình thân. Đây không chỉ là một trưng bày nghệ thuật, mà còn là hành trình của nhiếp ảnh gia Lê Nguyễn Duy Phương đi tìm lại hình bóng người mẹ đã khuất và tái kết nối với cha mình trong một hành trình của ánh sáng và hồi ức.

Từ studio gia đình đến thực hành nhiếp ảnh cá nhân

Lê Nguyễn Duy Phương sinh năm 1984 tại Long An, trong một gia đình làm nghề ảnh. Ba má anh mở studio năm 1988. Vậy nên, tuổi thơ của anh gắn liền với ánh đèn flash, tiếng màn trập và những cuộn phim. “Nhiếp ảnh như ngấm vào máu thịt” – Anh chia sẻ. Và, tấm hình Ba chụp khi anh một tuổi, đang tò mò với tay lấy cuộn phim, dường như đã báo trước con đường tương lai.

Khi Má qua đời, những cuốn album cũ trở thành nơi lưu giữ hơi ấm gia đình. Mỗi lần giở những bức ảnh xưa, ký ức về nụ cười, dáng ngồi, bàn tay của mẹ như trở lại, dù ngày càng mờ dần theo thời gian. Chính trạng thái “mờ – tỏ” ấy đã dẫn anh đến thực hành nhiếp ảnh hiện tại: Đan xen giữa hiện thực và sắp đặt, giữa vật thể và cảm giác, giữa ký ức và nỗi nhớ…

Nghệ sĩ Lê Nguyễn Duy Phương chăm chút cho tác phẩm tại “Nhịp Ký Ức” (Ảnh: BTC)

“Trong quá trình thực hiện dự án, cảm xúc của tôi không ngừng dao động như chính nhịp điệu của cuộc sống. Nhưng tôi vẫn tiếp tục, vì tôi nhận ra cuộc đời này quá ngắn ngủi… Tình yêu gia đình không chỉ là chất liệu mà còn là động lực để tôi tiếp tục con đường nghệ thuật.” – Duy Phương chia sẻ.

Nhiếp ảnh trở thành “ngôn ngữ ký ức”

Với Duy Phương, nhiếp ảnh không chỉ là nghề truyền thống gia đình, mà là phương thức để đối thoại với quá khứ. Anh gọi đó là “ghi chép ký ức bằng ánh sáng”. Vì thế, trong triển lãm, người xem gặp những khung hình trừu tượng: Gợn nước, ánh sáng lỏng, những mảng tối sáng, hình ảnh hoa trên chiếc áo quen thuộc của mẹ… Tất cả không mô tả thực tại một cách tả thực, mà tái hiện cảm giác về một ký ức đang tan hợp, ẩn hiện.

Những ký ức tan hợp và ẩn hiện với mẹ được tái hiện trong ảnh của Lê Nguyễn Duy Phương

(Ảnh: BTC)

Khoảnh khắc khởi đầu dự án đến từ một lần anh cùng Ba đi dạo trên biển. Một bóng dáng phụ nữ lướt qua, thoáng chốc nhưng ám ảnh, gợi nhắc về mẹ và nhu cầu kể lại một câu chuyện chưa trọn vẹn.

Trong không gian triển lãm, các tác phẩm nhiếp ảnh được kết hợp cùng video, trình chiếu và sắp đặt. Nhà soạn nhạc Romain Busuttil nhận xét: “Nhịp ký ức” làm chứng cho một thực hành nghệ thuật độc đáo, nhắc chúng ta rằng đằng sau mỗi hình ảnh là một câu chuyện, một sự hiện diện… và hành động chụp ảnh luôn là nỗ lực gìn giữ những gì kết nối chúng ta với nhau.”

Nhà soạn nhạc Romain Busuttil chia sẻ tại Lễ Khai mạc (Ảnh: BTC)

Sự kết hợp giữa thực và ảo, giữa hình ảnh và âm thanh, khiến mỗi tác phẩm trở thành một vùng ký ức mở để người xem bước vào và tự tìm thấy cảm xúc của chính mình.

Tình thân và sức mạnh của hồi ức

“Nhịp ký ức” được Duy Phương thực hiện như lời tri ân sâu lắng gửi đến Mẹ – Người nuôi dưỡng cả cuộc đời anh bằng tình thương và cũng là nguồn gốc của những xúc cảm nghệ thuật đầu tiên. Dù không còn mẹ bên cạnh, ba anh vẫn tiếp tục nghề nhiếp ảnh và vẫn là “người thầy đầu tiên” của anh.

Trong dự án này, mối quan hệ cha – mẹ – con được tái hiện bằng một cấu trúc thị giác giàu tính ẩn dụ. Những khung hình mờ nhòe, những chi tiết hiện lên rồi biến mất, như cách ký ức vận hành trong tâm trí: Không rõ ràng, không hoàn chỉnh, nhưng luôn chân thật và day dứt.

Lê Nguyễn Duy Phương và cái ôm với Ba trong Lễ Khai mạc Triển lãm (Ảnh: Trần Ngọc Sơn)

Không gian triển lãm dẫn người xem đi qua nhiều tầng cảm xúc: Sự mất mát, nhớ thương, bồi hồi và cả sự ấm áp. Mỗi hình ảnh giống như một hơi thở, một nhịp đập – Đúng với tên gọi của triển lãm.

“Nhịp ký ức” vì thế, không chỉ là cuộc trưng bày ảnh mà là một trải nghiệm cảm xúc mà người nghệ sĩ kết hợp ký ức cá nhân, lịch sử gia đình và những suy tư về danh tính – Tạo nên một thực hành nhiếp ảnh mang tính tự sự và nhân văn.