“Phản chiếu vô thời”: Hành trình kết nối với cội nguồn của Nhiếp ảnh

Triển lãm “Phản chiếu vô thời” đưa công chúng trở lại với cội nguồn của nhiếp ảnh: Ánh sáng, hóa chất và nhịp độ chậm rãi của quy trình thủ công. Với những mái vòm gạch, ánh đèn ấm và mặt kính phản chiếu trong không gian trưng bày tại Six Senses Space, người xem như bước vào một vùng thời gian lắng đọng. Tại đây, mỗi bức ảnh bảng ướt như đang lưu giữ lại khoảnh khắc nó được tạo ra.

Triển lãm thuộc khuôn khổ Biennale Nhiếp ảnh quốc tế Photo Hanoi ‘25 với sự hỗ trợ của Một Mét Studio và S Plus.

Trở về thế kỉ XIX

Nhiếp ảnh gia người Pháp Boris Zuliani bắt đầu làm việc tại Hà Nội từ năm 2007 trước khi chuyển đến Hội An. Ông dành nhiều năm nghiên cứu kỹ thuật collodion ướt. Cùng trợ lý Hugo Armano, anh dựng một studio giữa cánh đồng lúa ở Điện Bàn (Quảng Nam), nơi toàn bộ quy trình từ pha hóa chất, chuẩn bị đĩa kính đến hiện hình đều được thực hiện thủ công.

NAG Boris Zuliani tại không gian triển lãm “Phản chiếu vô thời” tại Hà Nội (Ảnh : BTC)

Sự công phu ấy tạo nên những tác phẩm mang nét thô mộc nhưng giàu sức biểu đạt: Gương mặt, nếp áo, ánh mắt hay những chi tiết đời thường đều hiện lên với độ chân thực “đặc quánh”, như thể được “chưng cất” trực tiếp từ ánh sáng.

Trong hành trình tìm cách kết nối sâu hơn với vật chất và hóa học của nhiếp ảnh, Boris còn cải tiến hệ thống máy ảnh khổ lớn để tạo nên một studio có khả năng phơi sáng lên đến 2 x 2 mét. Đây là một thử nghiệm táo bạo, mở rộng giới hạn truyền thống của ảnh bảng ướt.

“Phản chiếu vô thời” đưa người xem về thế kỉ XIX bằng những tấm ảnh đen trắng được tráng bằng kỹ thuật nhiếp ảnh bảng ướt (Ảnh: BTC)

Tôn vinh kỹ thuật thủ công trong nhiếp ảnh bảng ướt

Tại triển lãm lần này, giám tuyển Lê Nguyễn Duy Phương lựa chọn ba loạt tác phẩm tiêu biểu trong thực hành của Boris Zuliani:

Daydreams: Những bức ảnh bảng ướt với kỹ thuật phơi sáng kép, tạo ra không gian giao thoa giữa thực tại và giấc mơ. Ánh sáng và bố cục mở ra những cảnh quan nội tâm mơ hồ, như thể ký ức đang tự tìm hình hài.
Itinerant Vendors: Chuỗi ảnh về những gánh hàng rong của Việt Nam. Trên các tấm kính 50×50 cm, lao động thường nhật hiện lên với vẻ đẹp giản dị nhưng bền bỉ, phản chiếu sức mạnh của đời sống bình dân.
Wanted!: Dự án hợp tác với Một Mét Studio và Kyara Arthouse Hội An, tôn vinh những nghệ nhân đã góp sức xây dựng không gian sáng tạo Kyara trong giai đoạn đại dịch. Mỗi chân dung là một lời tri ân đối với bàn tay lao động.

Ba loạt ảnh được trưng bày liên tiếp trong không gian của S+ Six Senses Space trên những bức tường gạch đặc trưng (Ảnh: BTC)

Kỹ thuật collodion ướt mang đến vẻ đẹp đặc trưng: Những vết xước, lớp bạc loang hay sai số nhỏ trở thành một phần của hình ảnh, nhắc người xem nhớ rằng nhiếp ảnh từng là một thực hành chậm, có trọng lượng và giàu tính hiện diện.

Song song với triển lãm, Boris thực hiện một dự án “nhiếp ảnh di động” trong khuôn khổ Biennale Photo Hanoi ’25 – Mời công chúng quan sát trực tiếp quá trình bảng ướt hiện hình. Thay vì chỉ nhìn thành phẩm, khán giả được chứng kiến thời gian in dấu lên kính, từng lớp một: Ánh sáng chạm vào bề mặt, hóa chất dần biến đổi, và hình ảnh từ từ xuất hiện như một phép màu cổ xưa.