“Điều gì xảy ra khi phong cảnh, vốn luôn được nhìn theo chiều ngang, bị xoay dọc?” – Trong nhiếp ảnh phong cảnh truyền thống, đường chân trời trải dài tạo nên cảm giác rộng mở, cho phép người xem “đi vào” khung cảnh bằng cái nhìn bao quát. Nhưng ở triển lãm “Phong cảnh dọc”, câu hỏi trên được đặt ra và các nhiếp ảnh gia đã lựa chọn phá vỡ khuôn khổ ấy: Cảnh quan được nén lại trong một trục thẳng đứng, buộc mắt nhìn phải điều chỉnh, buộc cơ thể phải làm quen với một cách quan sát hoàn toàn khác.

Các bức ảnh được đặt vào khung dọc không thường thấy, buộc con người phải thích nghi với điều không quen thuộc (Ảnh: BTC)

Sự kiện được tổ chức trong khuôn khổ Biennale Photo Hanoi ’25, với sự đồng hành của Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam, British Council, Đại sứ quán Bỉ tại Việt Nam, Đại sứ quán Séc tại Hà Nội, Đại sứ quán Ireland tại Việt Nam, Đại sứ quán Italia tại Hà Nội, Đại sứ quán Hà Lan tại Việt Nam, Đại sứ quán Tây Ban Nha tại Việt Nam, Đại sứ quán Thụy Sĩ tại Việt Nam, Phái đoàn Wallonie-Bruxelles tại Việt Nam, Czech Culture Season in Vietnam và Viện Pháp tại Hà Nội.

Dồn nén và mở rộng

“Phong cảnh dọc” quy tụ tác phẩm của mười nghệ sĩ Việt Nam và quốc tế: Lý Hoàng Long, Jean-François Spricigo, José Manuel Ballester, Brendan Ó Sé, David van Dartel, Alexandre Deschaumes, Eva Jonas, Matthieu Gafsou, Štěpánka Stein và Francesco Chiot.

Tại triển lãm này, người xem được dẫn vào một chiều sâu dọc: Không gian được xếp lớp từ dưới lên trên, chi tiết thay cho toàn cảnh và cảm giác choáng ngợp vượt lên trên sự quen thuộc. Cách trưng bày bằng hệ thống hộp đèn thẳng đứng như biểu trưng cho màn hình điện thoại – Một “khung nhìn” đã định hình thói quen của con người trong thời đại số. Khi đô thị mở rộng còn thiên nhiên dần rút lại, những hộp đèn dọc trở thành ẩn dụ: Công nghệ đưa chúng ta lại gần thiên nhiên theo cách mới, đồng thời tạo ra một khoảng cách vô hình khi thế giới được nhìn qua một khung dọc hẹp hơn, nhanh hơn và ít bao quát hơn.

Phong cảnh dọc dồn nén phong cảnh vào các khung dọc tựa màn hình điện thoại nhưng cũng mở rộng cách thức nhìn nhận của người xem về thiên nhiên (Ảnh: BTC)

Trưng bày tại khu vực Tháp Hòa Phong bên hồ Hoàn Kiếm, triển lãm đặt phong cảnh trong cuộc đối thoại trực tiếp với bối cảnh thật: Mặt nước, bóng cây, chuyển động của thành phố. Khán giả được mời “đứng lại và nhìn”. Và rồi ở đó, họ ngắm nhìn thiên nhiên theo đúng nghĩa đen nhưng từ một chiều hoàn toàn khác.

Hai cách tiếp cận của giám tuyển

Lý Hoàng Long và Mai Nguyên Anh, hai giám tuyển của triển lãm đại diện cho hai cách tiếp cận khác nhau trong nhiếp ảnh Việt Nam đương đại.

Lý Hoàng Long, nhiếp ảnh gia sống tại Đà Lạt, bắt đầu sự nghiệp từ thiết kế đồ họa trước khi chuyển hẳn sang nhiếp ảnh từ năm 1993. Anh tự xây dựng phòng tối, dành nhiều năm nghiên cứu kỹ thuật in ảnh đen trắng và nhanh chóng định danh trên bản đồ nhiếp ảnh quốc tế với hơn 350 giải thưởng. Công việc của anh gắn với một tinh thần nhất quán: Nhìn cuộc sống bằng sự lạc quan và tìm kiếm câu chuyện đằng sau mỗi khoảnh khắc.

Mai Nguyên Anh là nghệ sĩ thị giác phát triển thực hành tại khoảng giao giữa nhiếp ảnh tư liệu và ngôn ngữ diễn giải. Anh từng làm phóng viên ảnh cho AFP Trung Đông và VnExpress trước khi nhận học bổng tại Trung tâm Nhiếp ảnh Quốc tế (New York). Tác phẩm của anh xuất hiện trên nhiều ấn phẩm quốc tế như Financial Times, Bloomberg, The Guardian, The Daily Mail. Song song với thực hành nghệ thuật, Nguyên Anh cũng là thành viên đồng sáng lập Matca – Một không gian nhiếp ảnh cộng đồng tại Việt Nam.

Sự kết hợp của hai giám tuyển với hai nền tảng thẩm mỹ khác nhau tạo nên cấu trúc thị giác cân bằng cho “Phong cảnh dọc” – Vừa gìn giữ sự tinh tế đến từng chi tiết của các bức ảnh phong cảnh, vừa mở ra những thử nghiệm mới trong cách nhìn thiên nhiên giữa thời đại mới.

Hai giám tuyển cùng các đại diện các cơ quan quốc tế tham gia Buổi Khai mạc vào ngày 07/11 (Ảnh: BTC)

Thông tin triển lãm:

• Giám tuyển: Lý Hoàng Long & Mai Nguyên Anh
• Nghệ sĩ: Lý Hoàng Long, Jean – François Spricigo, José Manuel Ballester, Brendan Ó Sé, David van Dartel, Alexandre Deschaumes, Eva Jonas, Matthieu Gafsou, Štěpánka Stein, Francesco Chiot
• Địa điểm: Bờ hồ Hoàn Kiếm, Đinh Tiên Hoàng, Tràng Tiền, Hoàn Kiếm, Hà Nội
• Thời gian: 07 – 23/11/2025
• Khai mạc: 07:00 pm. – 07/11/2025
• Art Tour: 07:30 pm. – 07/11/2025