Triển lãm “100 năm Mỹ thuật hiện đại”: Một thế kỷ kiến tạo bản sắc mỹ thuật Việt Nam

Ngày 14/11/2025 tại Hà Nội, Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam phối hợp với Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam khai mạc triển lãm “100 năm Mỹ thuật hiện đại – Sưu tập Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam và Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam”.

Lễ Khai mạc có sự tham gia của ông Tạ Quang Đông – Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao & Du lịch cùng đông đảo quan khách và thế hệ giảng viên – sinh viên của Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam (Ảnh: BTC)

Sự kiện nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 100 năm Trường Mỹ thuật Đông Dương/Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam, đánh dấu một thế kỷ hình thành, phát triển và đồng hành cùng mỹ thuật hiện đại của đất nước. Triển lãm giới thiệu 150 tác phẩm tranh, tượng, phù điêu, phần lớn là những tác phẩm hiếm khi hoặc chưa từng được công bố, mang đến một lát cắt đặc biệt: Nhìn lại lịch sử mỹ thuật Việt Nam từ góc độ nhà trường và bảo tàng.

Từ Trường Mỹ thuật Đông Dương đến Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam

Kể từ ngày Trường Mỹ thuật Đông Dương khai giảng khóa học đầu tiên vào tháng 11/1925, ngôi trường mỹ thuật hàn lâm đầu tiên ở Đông Dương đã trở thành cái nôi đào tạo nhiều thế hệ họa sĩ, nhà điêu khắc, nhà nghiên cứu mỹ thuật tài năng, góp phần đặt nền móng và kiến tạo diện mạo mỹ thuật hiện đại Việt Nam. Tinh thần dung hòa giữa khoa học tạo hình châu Âu với cảm thức, thẩm mỹ Á Đông đã tạo nên phong cách Đông Dương – Một dấu ấn được giới chuyên môn quốc tế ghi nhận.

Các tác phẩm được lựa chọn triển lãm gắn bó chặt chẽ với các giai đoạn lịch sử của Nhà trường. (Ảnh: BTC)

Sau Cách mạng Tháng Tám 1945, hành trình đào tạo mỹ thuật tiếp tục gắn chặt với lịch sử dân tộc. Trường Mỹ thuật Đông Dương chuyển mình thành Trường Mỹ thuật Việt Nam, rồi Trường Cao đẳng Mỹ thuật Việt Nam, Trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội và ngày nay là Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam. Từ chiến khu Việt Bắc với “Khóa Kháng chiến” khi thầy trò cùng nhau “học trong cuộc sống”, ghi chép trực tiếp đời sống chiến sự đến địa chỉ 42 Yết Kiêu với những khóa học mang tên Tô Ngọc Vân, nhà trường luôn vừa kế thừa di sản, vừa đổi mới chương trình đào tạo để đáp ứng yêu cầu của từng giai đoạn lịch sử và tiến trình hội nhập.

Lịch sử đào tạo ấy được triển lãm chia thành hai trục lớn: Giai đoạn 1925–1945 và từ 1945 đến nay, với nhiều phân đoạn nhỏ gắn với bối cảnh xã hội và tư tưởng chủ đạo của từng thời kỳ. Qua đó, vai trò của Trường Mỹ thuật Đông Dương/Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam hiện lên như một mắt xích không thể tách rời trong tiến trình kiến tạo mỹ thuật hiện đại và phụng sự đất nước suốt 100 năm qua.

Khán giả tham quan triển lãm. (Ảnh: BTC)

Góc nhìn từ nhà trường đến bảo tàng

Triển lãm “100 năm Mỹ thuật hiện đại” được hình thành từ mối liên kết tự nhiên giữa Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam và Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam – Hai thiết chế cùng tạo nên dòng chảy của mỹ thuật hiện đại Việt Nam. Trong khi nhà trường là nơi khởi nguồn của phương pháp đào tạo, ngôn ngữ tạo hình và những thử nghiệm nghệ thuật mới – Bảo tàng là nơi lưu giữ, hệ thống hóa và kể tiếp câu chuyện ấy với công chúng.

Lần này, 150 tác phẩm được chọn lọc từ hai sưu tập lớn giúp phác họa một lát cắt xuyên suốt 100 năm: Từ những bài học sáng tác của sinh viên, những ghi chép chiến khu, cho tới các tác phẩm của các thế hệ giảng viên đã trở thành danh họa. Tính đa dạng của chất liệu và hình thức cho thấy cách mỹ thuật Việt Nam phát triển qua từng giai đoạn, đồng thời phản ánh sự gắn bó bền chặt giữa hai nơi: Đào tạo – Sáng tạo – Bảo tồn.

Nhờ đó, triển lãm mang đến cho công chúng một góc nhìn súc tích về hành trình kiến tạo mỹ thuật hiện đại Việt Nam, nhìn từ “cái nôi” đào tạo đến không gian lưu giữ ký ức thị giác của quốc gia.

Tri ân các thế hệ nghệ sĩ và mở đường cho lớp trẻ

Trong lễ khai mạc, các phát biểu của đại diện Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam và nhà trường đều nhấn mạnh tinh thần tri ân và tiếp nối. Triển lãm là dịp tôn vinh những người thầy mở đường như Victor Tardieu, Évariste Jonchère, Tô Ngọc Vân, Trần Văn Cẩn, cũng như các thế hệ nghệ sĩ như Nguyễn Phan Chánh, Nguyễn Gia Trí, Nguyễn Sáng, Nguyễn Tư Nghiêm… – Những người đã góp phần kiến tạo diện mạo riêng cho mỹ thuật Việt Nam: Vừa thấm đẫm tinh thần dân tộc, vừa mang hơi thở của thời đại.

Ông Tạ Quang Đông phát biểu khai mạc triển lãm. (Ảnh: BTC)

Đồng thời, sự kiện cũng hướng đến tương lai khi lần đầu tiên Giải thưởng Victor Tardieu – mang tên vị hiệu trưởng đầu tiên của Trường Mỹ thuật Đông Dương – được trao cho 7 sinh viên có bài sáng tác, đồ án tốt nghiệp xuất sắc năm 2025. Đây là những gương mặt trẻ được Hội đồng nhà trường và Hội đồng giải thưởng đánh giá cao về tiềm năng sáng tạo, đại diện cho thế hệ nghệ sĩ mới tiếp tục viết tiếp câu chuyện 100 năm của nhà trường.

7 sinh viên xuất sắc nhận Giải thưởng Victor Tardieu lần đầu tiên. (Ảnh: BTC)

Các đại biểu tham gia Lễ Khai mạc (Ảnh: BTC)

Thông tin triển lãm

Triển lãm “100 năm Mỹ thuật hiện đại – Sưu tập Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam và Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam” diễn ra từ ngày 14 đến 22/11/2025, tại không gian hai tầng trưng bày chuyên đề của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, số 66 Nguyễn Thái Học, Hà Nội, mở cửa từ 09:30 đến 17:00 hằng ngày.

Bà Đặng Thị Phong Lan chia sẻ về ý nghĩa của triển lãm. (Ảnh: BTC)

Bà Đặng Thị Phong Lan – Hiệu trưởng Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam phát biểu: “Thông qua bộ sưu tập của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, của Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam cũng như một số tác phẩm phối hợp trưng bày của A&V Foundation và gia đình cố hoạ sĩ Ngô Mạnh Lân – triển lãm “100 năm Mỹ thuật hiện đại – Sưu tập Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam và Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam” còn mang đến cho công chúng một phần diện mạo nền mỹ thuật hiện đại Việt Nam. Bởi lẽ, toàn bộ trên 100 tác phẩm của triển lãm này đều mang những đặc điểm thẩm mỹ, tư tưởng cũng như kỹ thuật nổi bật của các phân kỳ lịch sử mỹ thuật hiện đại Việt Nam kể từ mốc 1925 đến nay và đặc biệt nhất, chúng đều được sáng tác bởi các thế hệ thầy và trò Trường Mỹ thuật Đông Dương /Đại học Mỹ thuật Việt Nam suốt 1 thế kỷ qua.”

Không gian triển lãm. (Ảnh: BTC)

Với 150 tác phẩm hội tụ từ nhà trường, bảo tàng và các sưu tập đối tác, triển lãm mang đến cho công chúng một góc nhìn đầy đủ hơn về hành trình kiến tạo mỹ thuật hiện đại Việt Nam: từ những phòng học đầu tiên của Trường Mỹ thuật Đông Dương đến không gian bảo tàng hôm nay; từ những bài học trong xưởng vẽ đến các tác phẩm trở thành biểu tượng thị giác của cả một dân tộc. Đây là dịp để các thế hệ thầy trò, giới chuyên môn và công chúng cùng nhìn lại một thế kỷ đã qua, đồng thời hình dung những bước đi tiếp theo của mỹ thuật Việt Nam trên con đường hội nhập quốc tế mà vẫn giữ trọn bản sắc.

Một số tác phẩm được trưng bày tại triển lãm