Triển lãm “Tỏa V – Điểm chạm khoa học”: Cuộc đối thoại giữa nghệ thuật và trí tuệ nhân loại

Từ ngày 02/12/2025 đến 28/2/2026, Quỹ VinFuture và Trung tâm Nghệ thuật Đương đại Vincom (VCCA) giới thiệu triển lãm “Tỏa V – Điểm Chạm Khoa Học” – Sự kiện nghệ thuật quan trọng trong Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture 2025, đồng thời đánh dấu 5 năm Giải thưởng VinFuture và chặng đường 5 mùa triển lãm “Tỏa” của VCCA.

Trong bối cảnh thế kỷ 21, nơi công nghệ và trí tuệ nhân tạo đang định hình lại hệ giá trị của con người, triển lãm được xây dựng như một không gian đối thoại mở giữa nghệ thuật và khoa học. Chín nghệ sĩ đương đại Việt Nam cùng tham gia, mang đến những thực hành đa dạng nhằm đặt lại câu hỏi về vị trí của con người trong hệ sinh thái tri thức rộng lớn từ nguồn sống khởi sinh, cơ thể và ý thức, cho đến vật chất tương lai và giới hạn môi trường.

TS. Lê Thái Hà, Giám đốc Điều hành Quỹ VinFuture, chia sẻ tại lễ khai mạc: “Khoa học không chỉ là tri thức, mà còn là cảm hứng. Khi nghệ thuật gặp khoa học, những ý niệm tưởng như phức tạp trở nên gần gũi hơn, chạm đến trái tim và đánh thức trí tưởng tượng của công chúng”.

TS. Lê Thái Hà – Giám đốc Điều hành Quỹ VinFuture – cho biết triển lãm là sự kiện nghệ thuật đặc biệt nằm trong khuôn khổ Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture 2025. (Ảnh: VCCA)

Theo bà, “điểm chạm khoa học” chính là khoảnh khắc mỗi người xem nhận ra mối liên kết giữa tri thức, cảm xúc và tương lai của nhân loại.

Một bản đồ tư duy mở

Khác với mô hình trưng bày tuyến tính, không gian của “Tỏa V – Điểm chạm khoa học” được thiết kế như một bản đồ tư duy rộng mở, nơi người xem tự xác lập lộ trình thưởng lãm. Hành trình ấy đi qua năm miền tư duy khoa học, tương ứng với năm “trạm” trưng bày.

Trạm “Mầm sống” trưng bày các tác phẩm của cố họa sĩ Lê Thiết Cương mở ra từ hạt gạo, biểu tượng của văn minh lúa nước. Những tác phẩm của ông đưa người xem trở về những chuyển động vi mô của đất đai và mùa màng, nơi sự sống khởi sinh giữa tĩnh lặng. Dù đã đi xa, tinh thần sáng tạo của cố nghệ sĩ vẫn hiện diện qua từng phác thảo, bài viết và cấu trúc trưng bày mà ông đã chuẩn bị trong những tháng cuối đời.

Ở trạm “Sự sống”, nghệ sĩ Lê Giang và Lê Đăng Ninh dẫn dắt người xem vào thế giới y học và cơ thể người. Những hình ảnh phim chụp, vật liệu tái chế từ dụng cụ y tế hay mô phỏng quá trình sinh – dưỡng – chữa lành trở thành ẩn dụ về sự mong manh, kiên cường và giá trị của mỗi sự sống.

Trạm “Vật liệu tương lai” của Bùi Quốc Khánh và Đỗ Hà Hoài lại mở ra một “vũ trụ vật chất” với kim loại, thủy tinh, phân tử mô phỏng, nơi vật liệu dường như tự chuyển động và kể câu chuyện của một thế giới đang thông minh hóa.

Ở miền “Ý thức”, nghệ sĩ Đỗ Hiệp và Phạm Minh Hiếu sử dụng ánh sáng và dữ liệu để phác họa địa hạt của trí tuệ. Ánh sáng ở đây không chỉ là hiện tượng vật lý mà trở thành ẩn dụ cho khoảnh khắc con người vượt qua bóng tối mơ hồ để chạm đến tri thức mới.

Nghệ sĩ Phạm Minh Hiếu chia sẻ tại sự kiện Khai mạc. (Ảnh: VCCA)

Hành trình kết thúc tại trạm “Nguồn sống”, nơi nghệ sĩ Vũ Bình Minh và Trịnh Minh Tiến gợi nhắc vòng lặp tất yếu giữa con người và tự nhiên. Đất, nước, năng lượng và khí quyển được sắp đặt như những cấu trúc đối thoại, đặt ra câu hỏi: Mọi tiến bộ công nghệ sẽ đi về đâu khi hành tinh có giới hạn?

Giám tuyển Đỗ Tường Linh cho biết nhiều tháng làm việc cùng các nghệ sĩ, đặc biệt trong thời gian chuẩn bị tác phẩm của cố nghệ sĩ Lê Thiết Cương, đã thuyết phục chị rằng chính hành trình nghiên cứu và thử nghiệm là nền tảng mở ra những giao thoa phong phú giữa khoa học và nghệ thuật. Từ các giao thoa ấy, triển lãm hướng đến những tri thức tương lai đa dạng và bền vững hơn.

Tỏa V – Điểm Chạm Khoa Học đặt người xem vào những chiêm nghiệm sâu sắc về sự sống. (Ảnh: VCCA)

Điểm chạm giữa Nghệ thuật – Khoa học – Công chúng

Trong không gian của “Tỏa V – Điểm chạm khoa học”, khoa học không còn là những công thức khô khan mà trở nên giàu cảm xúc thông qua trải nghiệm đa giác quan. Triển lãm không tìm cách định nghĩa thế giới mà mời gọi người xem suy ngẫm: Điều gì khiến sự sống tiếp tục vận hành: Vật chất, tri thức hay sức mạnh của trí tưởng tượng con người?

Không gian triển lãm. (Ảnh: VCCA)

Giám đốc VCCA, bà Nguyễn Trà My, nhấn mạnh: Triển lãm là bước khởi đầu cho những cuộc đối thoại liên ngành sâu sắc hơn giữa các hệ tri thức – “Trong thời đại trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, nghệ thuật càng cần giữ vai trò gìn giữ tính nhân văn và cảm xúc của con người”.

Bà Nguyễn Trà My – Giám đốc Trung tâm nghệ thuật đương đại Vincom (VCCA) cho rằng Tỏa V – Điểm chạm khoa học mở ra những đối thoại sâu sắc giữa nghệ thuật và các lĩnh vực khác. (Ảnh: VCCA)

Song hành với triển lãm là chuỗi hoạt động mở rộng như tọa đàm nghệ thuật và các tour trải nghiệm, nhằm đưa nghệ thuật – khoa học đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là giới trẻ.

Thông tin triển lãm: