Ba năm sau khi công bố tại MONDIACULT 2022, UNESCO chính thức giới thiệu một sáng kiến mang tính đột phá: Bảo tàng Ảo về Hiện vật Văn hóa bị đánh cắp (Virtual Museum of Stolen Cultural Objects). Nền tảng toàn cầu này ứng dụng công nghệ số tiên tiến nhằm nâng cao nhận thức về nạn buôn bán trái phép tài sản văn hóa – một trong những thách thức nghiêm trọng nhất đối với di sản trên toàn thế giới. Sự kiện ra mắt diễn ra trong khuôn khổ Hội nghị Thế giới về Chính sách Văn hóa và Phát triển Bền vững (MONDIACULT 2025), ngày 29/09/2025 tại Barcelona, Tây Ban Nha.

Ảnh: Studio Francis Kéré GmbH

Với sự tham dự của Tổng Giám đốc UNESCO và phần giới thiệu của kiến trúc sư Francis Kéré – bảo tàng sẽ được công bố thông qua chuyến tham quan trải nghiệm trên nền tảng số. Người tham dự có thể trải nghiệm trực tuyến bằng thiết bị cá nhân hoặc thông qua màn hình và kính thực tế ảo được bố trí tại địa điểm, đồng thời truy cập nền tảng từ bất kỳ đâu trên thế giới.

Sử dụng công nghệ tiên tiến như mô phỏng 3D và thực tế ảo, Bảo tàng Ảo của UNESCO tái dựng và trưng bày các hiện vật văn hóa bị đánh cắp do các quốc gia thành viên đề xuất. Nền tảng cũng cung cấp các câu chuyện giáo dục, lời kể từ cộng đồng bị ảnh hưởng nhằm nhấn mạnh giá trị văn hóa và lịch sử của từng hiện vật. Một không gian riêng trưng bày các trường hợp thu hồi thành công sẽ minh họa thêm tầm quan trọng của hợp tác quốc tế trong công tác trả lại và phục hồi hiện vật.

Được Tổng Giám đốc UNESCO công bố tại MONDIACULT từ năm 2022, Bảo tàng Ảo được phát triển nhằm đáp ứng đề nghị của các quốc gia thành viên về một chiến lược chung nhằm nâng cao nhận thức về nạn buôn bán bất hợp pháp tài sản văn hóa. Đây là sáng kiến đầu tiên trên phạm vi toàn cầu, do kiến trúc sư đoạt giải Pritzker Francis Kéré thiết kế, nhận hỗ trợ tài chính từ Vương quốc Ả Rập Xê Út và được triển khai với sự hợp tác của INTERPOL.

Với lễ ra mắt tại MONDIACULT 2025, UNESCO chính thức giới thiệu một nền tảng toàn cầu kết hợp công nghệ, giáo dục, hợp tác quốc tế và sự tham gia của cộng đồng – hướng tới bảo vệ di sản chung của nhân loại và đấu tranh chống nạn cướp phá và buôn bán trái phép tài sản văn hóa.

Khán giả quan tâm có thể xem lại Lễ ra mắt tại đây và tham quan bảo tàng ảo tại đây.