Việc Hà Nội đưa “công nghiệp văn hóa số, du lịch thông minh” vào nhóm lĩnh vực ưu tiên hỗ trợ đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp sáng tạo giai đoạn 2026–2030 cho thấy một bước dịch chuyển đáng chú ý: văn hóa, thiết kế và di sản ngày càng được đặt trong cùng một cấu trúc phát triển với công nghệ, doanh nghiệp và thị trường.

UBND thành phố Hà Nội đã ban hành danh mục các lĩnh vực ưu tiên hỗ trợ đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp sáng tạo giai đoạn 2026–2030. Trong 7 nhóm lĩnh vực được xác định, “công nghiệp văn hóa số, du lịch thông minh” là một nhóm riêng, bao gồm thiết kế sáng tạo, truyền thông số, số hóa và khai thác di sản, bảo tàng số, bản đồ du lịch thông minh, thực tế ảo, thực tế tăng cường, làng nghề và các sản phẩm mang bản sắc Hà Nội. 

Điểm đáng chú ý không chỉ là việc văn hóa có tên trong một chính sách về đổi mới sáng tạo, mà ở cách các nguồn lực văn hóa được đặt trong một chuỗi giá trị mới.

Một di sản không chỉ là đối tượng cần bảo tồn hay số hóa để lưu trữ. Dữ liệu số có thể tiếp tục được sử dụng trong bảo tàng số, giáo dục, nghiên cứu, trải nghiệm thực tế ảo hoặc các sản phẩm du lịch thông minh. Tương tự, một sản phẩm làng nghề có thể được gia tăng giá trị thông qua thiết kế, công nghệ, truyền thông và các hình thức trải nghiệm mới.

Công nghệ được áp dụng tại các bảng tra cứu thông tin tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam

Định hướng này phù hợp với Kế hoạch số 370/KH-UBND ngày 28/9/2026 về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Hà Nội giai đoạn 2026–2030. Thành phố đặt mục tiêu trở thành trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu cả nước, phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo mở và hình thành chuỗi năng lực từ nghiên cứu, chuyển giao đến thương mại hóa. 

Trong lĩnh vực văn hóa, Hà Nội cũng đang xác lập một hướng đi tương tự. Chương trình hành động của Thành ủy thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW đặt mục tiêu xây dựng hệ sinh thái văn hóa – sáng tạo Thủ đô, phát triển các không gian sáng tạo, thúc đẩy chuyển đổi số và đưa công nghiệp văn hóa trở thành một động lực tăng trưởng. 

Việc đưa công nghiệp văn hóa số vào nhóm ưu tiên đổi mới sáng tạo vì thế không phải một quyết định đứng riêng lẻ. Nó nằm trong quá trình Hà Nội kết nối ngày càng rõ hơn giữa sáng tạo văn hóa và đổi mới công nghệ.

Đối với Hà Nội – Thành phố sáng tạo trong lĩnh vực Thiết kế của Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo UNESCO, sự kết nối này có ý nghĩa trực tiếp.

Thiết kế vốn nằm ở điểm giao của nhiều ngành. Một nhà thiết kế có thể làm việc với làng nghề, bảo tàng, doanh nghiệp công nghệ hay ngành du lịch. Công nghệ thực tế ảo có thể trở thành công cụ diễn giải di sản. Dữ liệu số có thể trở thành nguyên liệu cho sản phẩm sáng tạo. Tri thức thủ công truyền thống có thể được chuyển hóa thành thiết kế mới nếu có môi trường thử nghiệm và thị trường phù hợp.

Du khách trải nghiệm Di sản số hoá tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám

Du lịch cũng cho thấy rõ xu hướng giao thoa này. Theo định hướng của Hà Nội, phát triển du lịch trong giai đoạn tới phải dựa trên văn hóa, bản sắc và trải nghiệm, đồng thời tăng cường ứng dụng khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Hệ sinh thái du lịch thông minh vì thế không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà còn liên quan trực tiếp đến cách thành phố kể câu chuyện về di sản, không gian và đời sống văn hóa của mình. 

Hà Nội có lợi thế lớn về nguồn lực: hệ thống di sản dày đặc, nhiều làng nghề, lực lượng nghệ sĩ và nhà thiết kế đông đảo, mạng lưới trường đại học lớn và cộng đồng sáng tạo ngày càng đa dạng.

Nhưng nguồn lực không tự động trở thành công nghiệp văn hóa.

Khoảng cách nằm ở khả năng kết nối tri thức nghề với thiết kế, dữ liệu di sản với công nghệ, người sáng tạo với doanh nghiệp và sản phẩm với thị trường. Chính ở điểm này, chính sách đổi mới sáng tạo có thể tạo thêm một tầng hỗ trợ quan trọng: ươm tạo dự án, hạ tầng thử nghiệm, nghiên cứu – phát triển và thương mại hóa.

Bởi vậy, ý nghĩa đáng chú ý nhất của danh mục ưu tiên 2026–2030 không nằm ở số lượng lĩnh vực được liệt kê, mà ở việc thiết kế sáng tạo và công nghiệp văn hóa đã bước vào một không gian chính sách rộng hơn.

Với Hà Nội – Thành phố sáng tạo, đây là bước chuyển từ khuyến khích các hoạt động sáng tạo sang xây dựng điều kiện để sáng tạo có thể trở thành sản phẩm, doanh nghiệp, thị trường và nguồn lực phát triển lâu dài của đô thị.