17 chương trình, 11 địa điểm, gần 30 nghệ sĩ quốc tế và hơn 150 nghệ sĩ, nghệ nhân, vũ công Việt Nam – “Hà Nội Sáng Đèn” là một trong những chương trình có quy mô lớn nhất của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026. Nhưng với giám tuyển Nguyễn Quốc Hoàng Anh, điều đáng chú ý không nằm ở số lượng buổi diễn. Mục tiêu quan trọng hơn là tạo ra những cuộc gặp đủ sâu để nghệ sĩ Việt Nam, nghệ nhân làng nghề và nghệ sĩ quốc tế cùng làm ra tác phẩm mới ngay tại Hà Nội.

“Hà Nội Sáng Đèn” trải dài từ Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, Tháp nước Hàng Đậu, Chợ Đồng Xuân tới các nhà hát, rạp biểu diễn và Bảo tàng Hà Nội.

Các chương trình đi qua nhiều ngôn ngữ: âm nhạc thể nghiệm, múa đương đại, sân khấu, nghệ thuật liên ngành và nghệ thuật truyền thông mới.

Trong đó có “Tháp Ẩn Ca” tại Tháp nước Hàng Đậu, “Chơi Chợ” tại Chợ Đồng Xuân, vở múa “Näss”, “Trôi” tại Bảo tàng Hà Nội và “Phá Rối” tại Rạp Đông Đô. Theo thông tin chính thức của Lễ hội, chuỗi chương trình quy tụ gần 30 nghệ sĩ quốc tế cùng hơn 150 nghệ sĩ, nghệ nhân và vũ công Việt Nam.

Trao đổi với HanoiCreativecity.com, Giám tuyển Nguyễn Quốc Hoàng Anh cho rằng điểm mới quan trọng của mùa 2026 là thay đổi từ việc mời nghệ sĩ tới biểu diễn sang đồng sáng tạo và cùng sản xuất tác phẩm.

Giám tuyển Nguyễn Quốc Hoàng Anh

– Điều gì khiến “Hà Nội Sáng Đèn” năm nay khác với một chuỗi chương trình biểu diễn quốc tế thông thường?

Tôi nghĩ đây là một năm khá đặc biệt.

Hà Nội có sự kết nối mạnh hơn với các nghệ sĩ không chỉ ở Việt Nam mà cả quốc tế.

Điểm khác biệt là chúng tôi không chỉ xây dựng một chuỗi biểu diễn, mà hướng tới mô hình hệ sinh thái, trong đó nghệ nhân, nghệ sĩ Việt Nam và nghệ sĩ quốc tế cùng tham gia đồng sáng tạo.

Điều đó có nghĩa nghệ sĩ quốc tế không đơn giản mang một tác phẩm đã hoàn thành tới Hà Nội rồi biểu diễn và rời đi.

Nhiều dự án có quá trình nghiên cứu, gặp gỡ, làm việc và cùng sản xuất tại Việt Nam.

– Vì sao việc “cùng làm” lại quan trọng đến vậy?

Khi cùng sản xuất tác phẩm ở Việt Nam, điều quan trọng không chỉ là kết quả cuối cùng.

Quá trình đó tạo ra sự chia sẻ, thấu hiểu giữa các nghệ sĩ và mở ra những cơ hội hợp tác quốc tế tiếp theo cho Hà Nội với các cộng đồng và tổ chức nghệ thuật ở nước ngoài.

Tôi nghĩ đó mới là giá trị có thể đi xa hơn thời gian của một lễ hội.

– Có thể nhìn thấy cách tiếp cận này rõ nhất ở những dự án nào?

Một ví dụ là sự trở lại của Tháp nước Hàng Đậu.

Năm nay, các nghệ sĩ từ Thụy Sĩ mang tới một trải nghiệm hoàn toàn khác cho công trình này thông qua “Tháp Ẩn Ca”, biến tháp nước thành một không gian âm thanh.

Ngoài ra còn có các nghệ sĩ đến từ Hà Lan, Na Uy, Pháp, Mỹ, Italy và nhiều quốc gia khác cùng tập trung tại Hà Nội trong tháng 11.

Điều tôi quan tâm là mỗi địa điểm không chỉ được dùng như một sân khấu.

Bản thân không gian, ký ức và cộng đồng ở đó cũng tham gia vào tác phẩm.

– Trong “Hà Nội Sáng Đèn”, nghệ thuật truyền thống và các làng nghề được kết nối với nghệ thuật đương đại ra sao?

Năm nay có những kết nối trực tiếp với nghệ nhân.

Chẳng hạn có sự tham gia của nghệ nhân làng Triều Khúc, Câu lạc bộ múa Bồng; hay quá trình làm việc giữa các nghệ sĩ Việt Nam Media Lab với nghệ nhân ở Vạn Phúc.

Tôi nghĩ điều quan trọng là không coi yếu tố truyền thống chỉ như một chất liệu trang trí.

Các nghệ nhân có tri thức, kỹ thuật và cách cảm nhận riêng. Khi họ làm việc cùng nghệ sĩ đương đại, đó phải là một cuộc trao đổi hai chiều.

– Anh cũng nhắc tới “nghệ thuật truyền thông mới” như một điểm đáng chú ý của năm nay. Vì sao?

Đây là loại hình chưa xuất hiện thường xuyên và công chúng Việt Nam chưa có quá nhiều cơ hội trải nghiệm.

Năm nay, bên cạnh nghệ thuật biểu diễn và các dự án liên ngành, nghệ thuật truyền thông mới xuất hiện rõ hơn, trong đó có các chương trình tại Bảo tàng Hà Nội.

Điều này giúp mở rộng cách công chúng tiếp cận nghệ thuật: không chỉ xem một buổi biểu diễn trên sân khấu, mà có thể bước vào một môi trường nơi âm thanh, hình ảnh, công nghệ và không gian cùng tham gia vào trải nghiệm.

– Tại sao chương trình lại trải ra tới 11 địa điểm thay vì tập trung ở một sân khấu trung tâm?

Tôi nghĩ 11 địa điểm tạo thành một dòng chảy.

Từ Tháp nước Hàng Đậu, Chợ Đồng Xuân, mạng lưới nhà hát trong khu vực trung tâm, Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm cho tới Bảo tàng Hà Nội, mỗi nơi mang một lịch sử và một đặc tính khác nhau.

Khi kết nối chúng lại, chúng ta không chỉ có một chuỗi biểu diễn, mà có thể tạo thành một trải nghiệm về thành phố.

Nó cũng gắn với chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế đêm.

– Có nghĩa “Hà Nội Sáng Đèn” cũng là một cách để công chúng nhìn thành phố khác đi?

Đúng.

Tôi hy vọng khi nghệ thuật xuất hiện ở nhiều địa điểm khác nhau, người xem sẽ thay đổi cách cảm nhận về Hà Nội.

Thành phố không chỉ có giá trị ở di sản đã có, mà còn có thể trở thành nơi quy tụ các nhà sáng tạo Việt Nam và cộng đồng sáng tạo quốc tế.

Khi một tháp nước, một ngôi chợ, một bảo tàng hay nhà hát có thể tạo ra những trải nghiệm mới, chúng ta cũng đang tạo ra một hình ảnh khác về đời sống văn hóa Hà Nội.

– Và anh kỳ vọng điều gì còn lại sau 17 chương trình?

Tôi nghĩ quan trọng nhất là những mối quan hệ được hình thành.

Một tác phẩm có thể kết thúc sau một đêm diễn, nhưng nếu nghệ sĩ Việt Nam và quốc tế tiếp tục trao đổi, nếu những tổ chức tìm thấy khả năng đồng sản xuất hay lưu diễn trong tương lai, thì giá trị của chương trình sẽ tiếp tục.

Đó là lý do tôi quan tâm đến quá trình đồng sáng tạo nhiều như chính buổi biểu diễn.

– Xin cảm ơn anh!

———

Theo Ban Tổ chức Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, “Hà Nội Sáng Đèn” gồm 17 chương trình tại 11 địa điểm, kết nối gần 30 nghệ sĩ quốc tế với hơn 150 nghệ sĩ, nghệ nhân và vũ công Việt Nam.

Chuỗi chương trình được mở đầu bằng “Thăng Long Kẻ Nghệ” bên hồ Hoàn Kiếm và kéo dài tới Gala bế mạc “Hà Nội, Những Vang Động” trước mặt tiền Chợ Đồng Xuân ngày 28/11. Nhiều tác phẩm được phát triển theo hướng đồng sản xuất, với kỳ vọng có khả năng tiếp tục lưu diễn hoặc kết nối với các thị trường và mạng lưới nghệ thuật khác sau Lễ hội.

Nếu ở những mùa trước, nghệ thuật biểu diễn chủ yếu là một thành phần trong chương trình Lễ hội, “Hà Nội Sáng Đèn” năm nay thử đặt nó vào một cấu trúc rộng hơn: nghệ thuật đi xuyên thành phố, gặp những không gian có ký ức riêng và hình thành tác phẩm thông qua sự cộng tác giữa những cộng đồng khác nhau.