Từ 100 phương án dự thi, Hội đồng Giám khảo Cuộc thi Thiết kế Không gian sáng tạo 2026 đã lựa chọn 18 phương án vào vòng bình chọn, gồm 11 phương án chuyên nghiệp và 7 phương án không chuyên. Vòng bình chọn trực tuyến đang diễn ra và sẽ kết thúc ngày 1/11, trước khi các phương án được trao giải và triển lãm theo kế hoạch trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.

Ngày 28/10, Tạp chí Kiến trúc – Hội Kiến trúc sư Việt Nam công bố các phương án tham gia vòng bình chọn Cuộc thi Thiết kế Không gian sáng tạo 2026 với chủ đề “Hà Nội – Đánh thức không gian đô thị”.

Sau hơn ba tháng phát động, Ban Tổ chức tiếp nhận 100 phương án từ các cá nhân, tổ chức trong nước và quốc tế. Ngày 22/10, Hội đồng Giám khảo lựa chọn 18 phương án vào vòng bình chọn, trong đó có 11 phương án thuộc nhóm chuyên nghiệp và 7 phương án không chuyên.

Cuộc thi nằm trong Chương trình Phát triển Hạ tầng Sáng tạo thuộc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, dưới sự chỉ đạo của UBND thành phố Hà Nội và Hội Kiến trúc sư Việt Nam; Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cùng Tạp chí Kiến trúc – Hội Kiến trúc sư Việt Nam phối hợp tổ chức.

HanoiCreativeCity.com từng giới thiệu cuộc thi vào cuối tháng 9, khi các nhóm tác giả đang hoàn thiện hồ sơ. Việc công bố 18 phương án lần này đánh dấu bước chuyển từ kêu gọi ý tưởng sang những đề xuất cụ thể để công chúng có thể xem, so sánh và bình chọn.

Ba hướng “đánh thức” không gian Hà Nội

Các phương án tập trung vào ba nhóm: thúc đẩy thiết kế sáng tạo tại không gian công cộng; chuyển đổi công năng các công trình đô thị; bảo tồn và phát huy không gian kiến trúc truyền thống.

Điểm đáng chú ý là “đánh thức” không đồng nghĩa với xây mới.

Nhiều nhóm tác giả lựa chọn những không gian Hà Nội đã có – từ chợ, hầm đi bộ, cầu đường sắt đến ngõ xóm, đình và làng cổ – rồi tìm cách bổ sung công năng, cải thiện trải nghiệm hoặc tổ chức lại cách sử dụng.

Trong nhóm chuyên nghiệp, phương án “The high Dong Xuan” của TOOB Studio khai thác khu vực mái chợ Đồng Xuân, hiện chủ yếu dành cho hệ thống kỹ thuật, để đề xuất một cấu trúc phục vụ triển lãm, trưng bày, kết nối cộng đồng sáng tạo và tạo thêm trải nghiệm cho du khách.

Ở nhóm không chuyên, “Kích hoạt hầm đi bộ Ngã Tư Sở” hướng tới chuyển một hạ tầng giao thông đơn chức năng thành hệ thống không gian đi bộ an toàn, dễ tiếp cận và giàu sức sống hơn.

Một đề xuất khác, “Nhịp Hai – đánh thức ca đêm của Phố cổ Hà Nội”, thử nghiệm cách sử dụng cùng một mặt bằng đô thị theo hai nhịp ngày – đêm, với các cấu kiện có thể tháo lắp và những giải pháp tính tới giao thông, tiếng ồn, cứu hộ và đời sống cư dân.

Những phương án này gợi ra một cách tiếp cận đáng chú ý: trước khi tìm thêm quỹ đất hoặc xây thêm công trình, thành phố có thể nhìn lại những không gian đang được sử dụng chưa hết tiềm năng.

Tái sử dụng công trình và giữ lại ký ức đô thị

Nhóm thứ hai tập trung vào những công trình cần di dời hoặc chuyển đổi chức năng.

Phương án “Cải tạo khu vực Phùng Hưng, Hoàn Kiếm, Hà Nội” đặt vấn đề đưa khu vực cầu đường sắt trở lại gần hơn với đời sống hiện tại, trong bối cảnh công trình và những giá trị lịch sử xung quanh đang đứng trước nguy cơ ngày càng tách khỏi nhịp sống đô thị.

Tư duy tái sử dụng này phù hợp với định hướng mà Hà Nội đang theo đuổi trong phát triển hạ tầng sáng tạo: tìm công năng mới cho những công trình cũ, trụ sở dôi dư hoặc không gian hoạt động kém hiệu quả thay vì mặc nhiên phá bỏ hay xây mới.

Đây cũng là một cách khai thác nguồn lực đô thị tiết kiệm hơn và giữ được những lớp ký ức đã hình thành theo thời gian.

Di sản được nhìn như một không gian sống

Ở nhóm bảo tồn kiến trúc truyền thống, các phương án chú ý nhiều hơn tới quan hệ giữa công trình, nghề nghiệp và cộng đồng.

“Ngân Ảnh” đề xuất tái thiết tuyến liên kết ngõ xóm quanh đình Kim Ngân và đình Trương Thị, hướng tới tạo một tuyến trải nghiệm nghề bạc thay vì chỉ bảo tồn từng di tích riêng lẻ.

Trong khi đó, “Hồi sinh miền ký ức làng Cự Đà” tìm cách gìn giữ kiến trúc, cải thiện cảnh quan và không gian sinh hoạt chung, đồng thời phát huy các nghề truyền thống như làm tương và làm miến.

Điểm chung của những đề xuất này là di sản không được nhìn như một vật thể đứng riêng.

Giá trị của nó nằm trong mối quan hệ với đường đi, nghề nghiệp, cộng đồng và đời sống thường nhật. Đây cũng là cách tiếp cận phù hợp với Hà Nội – Thành phố Sáng tạo: bảo tồn để không gian tiếp tục được sử dụng và tiếp tục tạo ra giá trị.

Công chúng tham gia lựa chọn

Các phương án hiện được công bố trên website Tạp chí Kiến trúc để công chúng tham gia bình chọn. Thời hạn bình chọn kết thúc ngày 1/11/2026.

Việc đưa các đồ án ra công khai tạo thêm một lớp tham gia cộng đồng cho cuộc thi.

Không gian công cộng, hạ tầng và di sản đều tác động trực tiếp tới người sử dụng. Vì vậy, việc để công chúng tiếp cận các ý tưởng ngay từ giai đoạn cuộc thi giúp quá trình thiết kế không chỉ diễn ra giữa giới chuyên môn.

Theo thể lệ, tổng giá trị giải thưởng của cuộc thi lên tới 420 triệu đồng, dành cho cả hai nhóm chuyên nghiệp và không chuyên. Việc trao giải và triển lãm các phương án được dự kiến tổ chức trong Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 vào tháng 11.

Sau cuộc thi mới là bài toán quan trọng

Giá trị của 18 phương án sẽ không chỉ nằm ở việc phương án nào giành giải.

Điều đáng quan tâm hơn là những ý tưởng nào có khả năng tiếp tục được nghiên cứu, thử nghiệm hoặc triển khai trong thực tế.

Ngay từ khi phát động, cuộc thi đã được xác định không chỉ tìm kiếm những giải pháp kiến trúc, mà còn quan tâm đến cơ chế chính sách, phương án tài chính, mô hình quản trị và nguồn lực cộng đồng. Mục tiêu là biến những công trình, địa điểm đang bỏ trống hoặc hoạt động chưa hiệu quả thành nguồn lực mới cho kinh tế sáng tạo.

Với Hà Nội – Thành phố Sáng tạo, đây mới là bước quyết định.

Một cuộc thi thiết kế tạo giá trị lâu dài khi ý tưởng có cơ hội đi tiếp qua các bước nghiên cứu, tham vấn cộng đồng, thử nghiệm, đánh giá và triển khai thực tế.

Từ câu hỏi “Hà Nội có những không gian nào cần được đánh thức?”, 18 phương án đang đưa cuộc thi tới câu hỏi cụ thể hơn: những không gian ấy có thể được sử dụng tốt hơn như thế nào?

Nguồn tổng hợp

• Tạp chí Kiến trúc – Hội Kiến trúc sư Việt Nam, “Bình chọn Giải thưởng Chuyên nghiệp Cuộc thi Thiết kế Không gian sáng tạo 2026”, 28/10/2026.
• Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, “Phát động Cuộc thi Thiết kế không gian sáng tạo 2026: Hà Nội – Đánh thức không gian đô thị”, 18/7/2026