Được ghi danh vào Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới mới là điểm khởi đầu. Với Chuyên Mỹ, bài toán tiếp theo là biến danh hiệu thành sản phẩm du lịch, trải nghiệm, thương hiệu và nguồn thu thực tế cho cộng đồng. Chương trình khảo sát, kết nối doanh nghiệp lữ hành ngày 16/10 cho thấy Hà Nội đang bắt đầu đi vào phần khó hơn của kinh tế sáng tạo: tổ chức thị trường cho một di sản sống.

Ngày 16/10, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội phối hợp với xã Chuyên Mỹ tổ chức chương trình khảo sát và hội nghị “Nâng cấp chất lượng dịch vụ và kết nối điểm đến du lịch của xã Chuyên Mỹ với các doanh nghiệp lữ hành trên địa bàn thành phố Hà Nội năm 2026”.

Trước hội nghị, đoàn chuyên gia và doanh nghiệp khảo sát một chuỗi điểm đến gồm làng cổ Cựu, không gian Lễ hội Vinh danh Làng nghề, Trung tâm giới thiệu và trưng bày sản phẩm làng nghề Chuôn Thượng, gia đình nghệ nhân khảm trai tại thôn Ngọ, mô hình nông nghiệp sạch và cơ sở homestay.

Cách khảo sát này cho thấy Chuyên Mỹ đang được nhìn không chỉ như một nơi sản xuất đồ khảm trai – sơn mài, mà như một điểm đến có thể kết nối thủ công, kiến trúc, nông nghiệp, ẩm thực và đời sống cộng đồng thành một hành trình trải nghiệm.

Đây là bước chuyển đáng chú ý đối với một làng nghề vừa được Hội đồng Thủ công Thế giới công nhận trong mạng lưới thủ công sáng tạo quốc tế năm 2026.

Các đại biểu khảo sát tại Trung tâm giới thiệu và Trưng bày sản phẩm làng nghề thôn Chuôn Thượng. Ảnh: Báo Đầu tư

Từ “có tài nguyên” đến “có sản phẩm”

Chuyên Mỹ sở hữu lợi thế mà không phải điểm đến nào cũng có: nghề khảm trai – sơn mài vẫn được thực hành, nhiều nghệ nhân còn trực tiếp sản xuất, làng cổ Cựu giữ được giá trị kiến trúc đặc trưng, trong khi hoạt động nông nghiệp và đời sống địa phương vẫn hiện hữu.

Nhưng tại hội nghị, chính quyền địa phương thừa nhận những điểm nghẽn khá rõ: hạ tầng giao thông và bãi đỗ xe còn hạn chế, dịch vụ phụ trợ và cơ sở lưu trú chưa đáp ứng nhu cầu, nhân lực phục vụ du lịch còn thiếu, công tác quảng bá chưa tương xứng với tiềm năng.

Đây cũng là khoảng cách giữa một địa phương giàu tài nguyên và một điểm đến có khả năng giữ chân khách.

Ông Phan Huy Cường, Trưởng phòng Lữ hành, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, cho rằng du lịch Thủ đô đang chuyển từ khai thác tài nguyên sẵn có sang phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, lấy văn hóa, di sản, làng nghề, ẩm thực và sức sáng tạo làm nền tảng.

Với Chuyên Mỹ, điều đó có nghĩa một xưởng khảm trai không chỉ là nơi sản xuất; nó có thể trở thành nơi du khách gặp nghệ nhân, hiểu vật liệu, theo dõi quy trình chế tác và trải nghiệm một phần công việc của người thợ.

Làng cổ Cựu cũng không chỉ là điểm chụp ảnh. Giá trị của nó nằm ở câu chuyện kiến trúc, lịch sử cộng đồng và mối liên hệ với đời sống hiện tại.

Khi những tài nguyên ấy được tổ chức thành hành trình, du lịch bắt đầu tham gia vào chuỗi giá trị của di sản.

Ông Phan Huy Cường, Trưởng phòng Lữ hành, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Báo Đầu tư

Xây dựng đề án đến năm 2030, tầm nhìn 2045

Theo thông tin được công bố tại hội nghị, xã Chuyên Mỹ đã xây dựng Đề án “Bảo tồn và phát triển làng nghề truyền thống gắn với du lịch trải nghiệm và công nghiệp văn hóa giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2045”.

Đề án hướng tới nâng cấp hạ tầng, đào tạo nhân lực, phát triển sản phẩm OCOP, tăng cường liên kết với doanh nghiệp và từng bước tạo hệ sản phẩm du lịch có khả năng khai thác thường xuyên.

Điểm du lịch làng nghề khảm trai – sơn mài Chuyên Mỹ cũng được Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội đề xuất là đại diện duy nhất của Hà Nội tham gia Cuộc thi “Điểm đến du lịch nông thôn Việt Nam tốt nhất năm 2026”.

Việc tham gia một cuộc thi không tự nó tạo ra thị trường, nhưng có thể giúp Chuyên Mỹ nâng mức nhận diện và đặt điểm đến vào một hệ tiêu chuẩn rõ ràng hơn về sản phẩm, dịch vụ, trải nghiệm và khả năng đón khách.

Đó là bước đi cần thiết nếu địa phương muốn chuyển từ danh tiếng của một làng nghề sang thương hiệu của một điểm đến.

Doanh nghiệp lữ hành cần gì ở Chuyên Mỹ?

Từ góc nhìn doanh nghiệp, các chuyên gia tại hội nghị cho rằng Chuyên Mỹ cần phát triển những chuỗi trải nghiệm đủ sâu thay vì chỉ đưa khách đến xem và mua sản phẩm.

TS. Phùng Quang Thắng, Phó Chủ tịch Thường trực Liên chi hội Lữ hành Việt Nam thuộc Hiệp hội Du lịch Việt Nam, đánh giá Chuyên Mỹ có lợi thế khi sở hữu nhiều làng nghề, sản phẩm đã có nhận diện và hoạt động sản xuất truyền thống vẫn còn sống.

Nhưng để trở thành sản phẩm du lịch, những yếu tố đó cần được tổ chức thành trải nghiệm có thời lượng, câu chuyện, dịch vụ và mức giá cụ thể.

Một chương trình có thể kết nối làng cổ Cựu với xưởng nghệ nhân, hoạt động thử kỹ thuật khảm, bữa ăn địa phương, mua sản phẩm và lưu trú. Với nhóm khách có nhu cầu cao hơn, có thể phát triển trải nghiệm riêng cùng nghệ nhân, sản phẩm đặt làm hoặc các tour chuyên đề về thiết kế và thủ công.

Khi đó, thứ được bán không chỉ là một món đồ.

Giá trị nằm trong cả câu chuyện, kỹ thuật, con người và thời gian trải nghiệm.

Từ danh hiệu quốc tế đến sinh kế địa phương

Tháng 5/2026, Chuyên Mỹ cùng Sơn Đồng chính thức trở thành thành viên của mạng lưới thủ công sáng tạo thế giới, đưa số làng nghề Hà Nội được ghi nhận trong mạng lưới này lên bốn, cùng Bát Tràng và Vạn Phúc.

Danh hiệu tạo ra một vị thế quốc tế, nhưng giá trị dài hạn chỉ xuất hiện khi sự công nhận đó quay trở lại đời sống của người làm nghề.

Nghệ nhân có thêm đơn hàng hay không?

Người trẻ có nhìn thấy cơ hội ở lại với nghề?

Doanh nghiệp có phát triển được sản phẩm mới?

Khách du lịch có ở lại lâu hơn và chi tiêu nhiều hơn?

Nguồn thu có quay trở lại cộng đồng để duy trì không gian làng nghề?

Đây mới là những câu hỏi quyết định một danh hiệu sáng tạo có trở thành năng lực phát triển thực tế hay không.

Lễ hội tạo điểm gặp, thị trường quyết định sức sống

Chương trình kết nối ngày 16/10 diễn ra trong khuôn khổ Lễ hội Vinh danh Làng nghề lần thứ hai và Tuần Văn hóa, Du lịch, Thương mại làng nghề Chuyên Mỹ 2026, khai mạc tối 15/10 và kéo dài đến 18/10.

Lễ hội vinh danh làng nghề lần thứ 2 và Tuần Văn hóa, Du lịch, Thương mại làng nghề xã Chuyên Mỹ năm 2026. Ảnh: Báo Nhà báo & Công luận

Sự kiện có khoảng 150 gian hàng, giới thiệu sản phẩm khảm trai, sơn mài, đồ mộc, OCOP và nông sản; đồng thời tổ chức trình diễn nghề và các hoạt động trải nghiệm.

Lễ hội tạo ra sự chú ý trong vài ngày.

Nhưng hướng đi quan trọng hơn nằm ở những kết nối được hình thành sau đó giữa nghệ nhân, doanh nghiệp lữ hành, nhà thiết kế và thị trường.

Với Hà Nội – Thành phố Sáng tạo, Chuyên Mỹ là một trường hợp đáng theo dõi chính vì đang bước qua giai đoạn “được công nhận” để đi vào giai đoạn khó hơn: thiết kế sản phẩm, thiết kế trải nghiệm và thiết kế một thị trường đủ sức nuôi dưỡng di sản.

Nếu quá trình ấy thành công, giá trị của Chuyên Mỹ sẽ không chỉ nằm trong những sản phẩm khảm trai tinh xảo.

Làng nghề có thể trở thành một không gian kinh tế sáng tạo thực sự – nơi di sản tiếp tục sống vì nó còn tạo được việc làm, trải nghiệm và giá trị mới cho cộng đồng.

Nguồn tổng hợp

• Báo Đầu tư, “Hà Nội: ‘Hiến kế’ giúp du lịch Chuyên Mỹ cất cánh”, 16/10/2026.
• Báo Nhà báo & Công luận, “Hà Nội khai mạc Lễ hội vinh danh làng nghề lần thứ 2 tại Chuyên Mỹ”, 16/10/2026.
• Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, thông tin về việc Chuyên Mỹ và Sơn Đồng trở thành thành viên Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới, 2026.