Một biệt thự Pháp cổ sau trùng tu không chỉ mở cửa để tham quan. Tối 18/10, tại 49 Trần Hưng Đạo, âm nhạc thính phòng, ký ức đô thị và livestream trên các nền tảng số cùng hiện diện trong chương trình “Ký ức Hà Nội – Những câu chuyện kể bằng âm nhạc”. Đằng sau một đêm diễn là một thử nghiệm đáng chú ý hơn: phường Cửa Nam đang tìm cách biến những không gian di sản thành nơi sản xuất nội dung văn hóa thường xuyên, kết nối công chúng và từng bước tham gia vào công nghiệp văn hóa của Thủ đô.

Chương trình tối 18/10 là số thứ 11 của chuỗi “Sound of Heritage – Chamber Music Salon”, hay “Salon Âm nhạc thính phòng – Tiếng vọng di sản”, được tổ chức tại biệt thự 49 Trần Hưng Đạo – 46 Hàng Bài.

Nhạc sĩ Dương Thụ và Phó Chủ tịch UBND phường Cửa Nam (ngoài cùng bên trái) chia sẻ trước giờ livestream. Ảnh: Báo Văn hóa

Nhạc sĩ Dương Thụ cùng các nghệ sĩ Lưu Hồng Quang, Cảnh Trần, Phương Thảo, Lan Quỳnh, Trường Linh tham gia chương trình. Bên cạnh các tác phẩm của Liszt, Mozart, Puccini, Rossini là những ca khúc về Hà Nội và những câu chuyện ký ức đô thị. Chương trình được truyền trực tiếp trên Facebook và TikTok, đưa trải nghiệm vốn diễn ra trong một không gian di sản có sức chứa giới hạn tới lượng công chúng rộng hơn.

Điểm đáng chú ý không nằm riêng ở công nghệ livestream.

Quan trọng hơn là cách ba nguồn lực được đặt cạnh nhau: một công trình kiến trúc có giá trị, một sản phẩm nghệ thuật chất lượng và một phương thức phân phối nội dung mới.

Đó là cấu trúc gần với cách một sản phẩm công nghiệp văn hóa được hình thành hơn là một hoạt động biểu diễn đơn lẻ.

Một biệt thự không chỉ để bảo tồn

Biệt thự 49 Trần Hưng Đạo – 46 Hàng Bài từng trải qua quá trình bảo tồn, sửa chữa và chống xuống cấp trong khuôn khổ hợp tác giữa Hà Nội và vùng Île-de-France của Pháp. Công trình được khởi công trùng tu từ năm 2022 và được UBND thành phố Hà Nội công nhận là công trình kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh vào tháng 8/2025.

Nhưng một công trình được cứu khỏi xuống cấp mới giải quyết được một nửa bài toán.

Nửa còn lại là: sau khi trùng tu, nó sẽ sống như thế nào?

Chuỗi “Tiếng vọng di sản” đưa ra một phương án: biến kiến trúc thành bối cảnh cho những hoạt động nghệ thuật định kỳ.

Chương trình đầu tiên của chuỗi được tổ chức từ tháng 10/2025. Đến tháng 4/2026, phường Cửa Nam xác định rõ việc đưa âm nhạc thính phòng vào biệt thự nhằm kết nối di sản với đời sống đương đại và thực hiện định hướng phát triển công nghiệp văn hóa của Hà Nội.

Như vậy, công trình không chỉ được “giữ lại”.

Nó được trao một chức năng văn hóa mới.

Từ một sự kiện thành một lịch hoạt động

Sự kiện thứ 11 cho thấy một khác biệt đáng kể so với mô hình sử dụng di sản để tổ chức chương trình theo từng dịp.

Khi hoạt động được tổ chức định kỳ, địa điểm bắt đầu tạo được thói quen cho công chúng. Nghệ sĩ biết có một không gian để biểu diễn. Các đơn vị sáng tạo có thể xây dựng chương trình tiếp nối. Công chúng có lý do để quay trở lại.

Đó chính là điều một không gian sáng tạo cần có: không chỉ địa điểm, mà phải có nhịp hoạt động.

Theo giới thiệu của địa phương, “Sound of Heritage – Chamber Music Salon” được định hướng tổ chức định kỳ vào tối Chủ nhật của tuần thứ ba hằng tháng tại 49 Trần Hưng Đạo.

Nếu nhịp hoạt động ấy được duy trì, giá trị của biệt thự không còn chỉ được đo bằng số lượt tham quan một công trình kiến trúc.

Nó còn có thể được đo bằng số chương trình được tạo ra, nghệ sĩ tham gia, khán giả tiếp cận và những sản phẩm nội dung tiếp tục tồn tại trên môi trường số sau mỗi buổi diễn.

Các nghệ sĩ cùng các đại biểu giao lưu. Ảnh: Báo Văn hóa

Khi công nghệ mở rộng sức chứa của di sản

“Ký ức Hà Nội” cũng thử giải một giới hạn rất thực tế của các không gian di sản: sức chứa.

Một căn biệt thự cổ không thể đón hàng nghìn người cùng lúc mà vẫn bảo đảm chất lượng trải nghiệm và bảo vệ công trình.

Livestream tạo ra một lớp không gian thứ hai.

Một nhóm khán giả vẫn trực tiếp ngồi trong kiến trúc thật, cảm nhận âm thanh và không gian. Nhưng nội dung đồng thời có thể đi ra ngoài bức tường của biệt thự qua nền tảng số.

Báo Văn Hóa cho biết phường Cửa Nam xác định cách tiếp cận này nhằm mở rộng công chúng, đặc biệt là người trẻ, đồng thời kết nối tài nguyên kiến trúc và nghệ thuật biểu diễn với dịch vụ, du lịch văn hóa và các hoạt động kinh tế đêm.

Đây là một điểm đáng quan tâm với Hà Nội – Thành phố Sáng tạo.

Chuyển đổi số trong văn hóa không nhất thiết phải bắt đầu bằng những công nghệ phức tạp.

Đôi khi, câu hỏi thực tế hơn là: làm thế nào để một nội dung văn hóa chất lượng có thể đến được với nhiều người hơn, tồn tại lâu hơn và tiếp tục tạo giá trị sau khi chương trình trực tiếp kết thúc?

Từ 49 Trần Hưng Đạo tới Phố sách

Điều khiến câu chuyện Cửa Nam có ý nghĩa rộng hơn một chương trình âm nhạc nằm ở kế hoạch tiếp theo của địa phương.

Phó Chủ tịch UBND phường Cửa Nam Trịnh Ngọc Trâm cho biết tháng 9/2026, phường đã ban hành quyết định thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa. Không chỉ biệt thự 49 Trần Hưng Đạo, các không gian khác như Phố sách Hà Nội cũng được định hướng tiếp tục khai thác bằng những chương trình văn hóa mới.

Thực tế, Phố sách đã được Cửa Nam sử dụng trong năm 2026 cho Hội sách và Văn hóa đọc Hà Nội, tọa đàm “Sách và công nghiệp văn hóa” và chương trình Megalive trên TikTok.

Khi đặt các hoạt động này cạnh nhau, có thể thấy một tư duy đang dần hình thành.

Không gian văn hóa không hoạt động riêng lẻ.

Biệt thự có thể gắn với âm nhạc và di sản.

Phố sách có thể gắn với xuất bản, nội dung số và kinh tế sáng tạo.

Các chương trình có thể được kết nối với du lịch, hoạt động buổi tối và hệ thống dịch vụ xung quanh.

Nếu được tổ chức thành mạng lưới, mỗi địa điểm không chỉ có thêm hoạt động mà còn góp phần tạo nên một hành trình văn hóa trong khu vực trung tâm.

Thành phố Sáng tạo cần những “tế bào” hoạt động

Hà Nội được UNESCO ghi danh Thành phố Sáng tạo về Thiết kế ở quy mô toàn thành phố.

Nhưng một danh hiệu cấp thành phố chỉ thực sự đi vào đời sống khi sáng tạo xuất hiện ở quy mô nhỏ hơn: một khu phố, một thiết chế, một công trình di sản và cuối cùng là những hoạt động mà người dân có thể trực tiếp tham gia.

Câu chuyện ở Cửa Nam vì thế đáng chú ý.

Ở đây, “công nghiệp văn hóa” không bắt đầu bằng một dự án quy mô lớn.

Nó bắt đầu bằng việc đặt câu hỏi với những nguồn lực đã có: một biệt thự cổ có thể làm gì sau khi được trùng tu? Một buổi hòa nhạc có thể tiếp cận thêm bao nhiêu người nhờ công nghệ? Phố sách có thể tạo ra giá trị gì ngoài bán sách? Một chương trình văn hóa buổi tối có thể kết nối thế nào với du lịch và đời sống đô thị?

Những câu hỏi ấy chính là nơi khái niệm Hà Nội – Thành phố Sáng tạo trở nên cụ thể.

Bởi một Thành phố Sáng tạo không chỉ được tạo nên bởi những lễ hội lớn.

Nó còn được tạo nên từ những “tế bào sáng tạo” hoạt động thường xuyên, nơi chính quyền địa phương, nghệ sĩ, doanh nghiệp, không gian di sản và cộng đồng cùng tạo ra những sản phẩm mới từ tài nguyên văn hóa sẵn có.

Nếu mô hình tại 49 Trần Hưng Đạo tiếp tục được duy trì và mở rộng sang những địa điểm khác, giá trị lớn nhất của “Ký ức Hà Nội” có thể không nằm ở một buổi tối 18/10.

Nó nằm ở khả năng cho thấy di sản có thể tiếp tục sống, sáng tạo và tạo giá trị ngay trong nhịp sống thường ngày của thành phố.

Nguồn tổng hợp

• Báo Văn Hóa, “Phường Cửa Nam kể chuyện di sản Hà Nội bằng âm nhạc và công nghệ số”, 19/10/2026.
• Trang thông tin điện tử phường Cửa Nam, các thông tin về chuỗi “Salon Âm nhạc thính phòng – Tiếng vọng di sản” và biệt thự 49 Trần Hưng Đạo – 46 Hàng Bài.
• UBND phường Cửa Nam/TP Hà Nội, thông tin về công trình bảo tồn biệt thự 49 Trần Hưng Đạo – 46 Hàng Bài và định hướng phát huy giá trị di sản đô thị.