Sau giai đoạn nhận diện và kết nối 82 không gian sáng tạo, Hà Nội bắt đầu xuất hiện những kết quả cụ thể hơn: hàng trăm tác phẩm của sinh viên được đưa vào không gian thương mại, gần 200 giảng viên và sinh viên làm việc cùng nghệ nhân tại các làng nghề, trong khi những mô hình hợp tác giữa chính quyền, trường đại học và doanh nghiệp đang được thử nghiệm ở ngoại thành. Những con số này cho thấy mạng lưới sáng tạo của Thủ đô đang chuyển từ “có địa chỉ” sang “có hoạt động chung và sản phẩm chung”.

Bài viết “Công nghiệp văn hóa trong nhịp sống Thủ đô”, được Cổng Thông tin điện tử Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đăng ngày 13/10 từ nguồn Báo Hànộimới, cung cấp thêm những dữ liệu đáng chú ý về quá trình phát triển hệ sinh thái sáng tạo Hà Nội.

Mạng lưới sáng tạo hiện tập hợp 82 không gian, kết nối với 11 trường đại học. Nhưng đáng chú ý hơn số lượng thành viên là những hoạt động hợp tác đã bắt đầu tạo ra kết quả cụ thể: khoảng 400 tác phẩm của sinh viên bốn trường đại học được trưng bày trong các không gian thương mại; gần 200 sinh viên và giảng viên đến 5 làng nghề để cùng nghệ nhân nghiên cứu, phát triển sản phẩm mới thông qua các chương trình như “Summer Camp Re:Craft 2026 – Làng nghề tái sinh” và chợ phiên “Kết duyên sáng tạo”.

Đây là một bước tiến đáng chú ý so với giai đoạn đầu của Mạng lưới, khi trọng tâm chủ yếu là nhận diện, phân loại và đưa 82 địa chỉ sáng tạo lên một bản đồ chung. HanoiCreativeCity.com trước đó đã phản ánh khá rõ quá trình này qua việc ra mắt Mạng lưới và bản đồ số “Cửa ô sáng tạo”.

Các bạn trẻ hứng thú với các sản phẩm tại Chợ phiên Kết duyên sáng tạo. Ảnh: hanoicreativecity.com

Khi trường đại học bước ra khỏi giảng đường

Những con số mới cho thấy các trường đại học đang trở thành một mắt xích đáng chú ý trong hệ sinh thái.

Việc gần 200 sinh viên và giảng viên đến năm làng nghề không đơn thuần là một hoạt động ngoại khóa. Khi nhà trường cùng nghệ nhân nghiên cứu vật liệu, kỹ thuật và nhu cầu sử dụng để phát triển mẫu mới, quá trình đào tạo được đưa vào một bối cảnh sản xuất thực.

Ở chiều ngược lại, làng nghề có cơ hội tiếp cận tư duy thiết kế, nghiên cứu người dùng và những cách diễn giải mới đối với tri thức truyền thống.

Đó cũng là ý nghĩa của các chương trình như “Kết duyên sáng tạo” hay “Summer Camp Re:Craft 2026” không thay thế nghệ nhân bằng nhà thiết kế, mà tạo điều kiện để hai nguồn tri thức gặp nhau.

Điểm mới đáng chú ý là một phần sản phẩm sáng tạo từ các trường đại học đã được đưa vào không gian thương mại. Khoảng 400 tác phẩm của sinh viên bốn trường được trưng bày theo mô hình này, cho thấy khoảng cách giữa bài tập thiết kế và môi trường thị trường bắt đầu được rút ngắn.

Đối với một Thành phố Sáng tạo về Thiết kế, đây là chỉ dấu quan trọng. Giá trị của đào tạo thiết kế không chỉ nằm ở số đồ án tốt nghiệp, mà còn ở khả năng đưa ý tưởng bước ra khỏi nhà trường, gặp doanh nghiệp, người dùng và những bài toán thật của thành phố.

Sinh viên tìm hiểu về nghề thêu Quất Động trong khuôn khổ Summer Camp Re:Craft 2026. Ảnh: hanoicreativecity.com

Phù Đổng: thử nghiệm một liên kết ba bên

Một trường hợp khác được bài viết đề cập là xã Phù Đổng.

UBND xã đã hợp tác với Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội và Công ty cổ phần Phù Đổng Green Park triển khai chương trình “Phù Đổng sáng tạo – khơi nguồn di sản, kiến tạo tương lai”, hướng tới hình thành không gian thiết kế sáng tạo và không gian sáng tạo di sản tại địa phương.

Sự hợp tác này đáng chú ý ở cấu trúc ba bên: chính quyền – cơ sở đào tạo – doanh nghiệp.

Tại Phù Đổng Green Park, các tác phẩm của sinh viên đã được đưa ra khỏi không gian học thuật để trưng bày trước cộng đồng. Sự kiện “Hồng kỳ hành”, chẳng hạn, sử dụng truyền thuyết Thánh Gióng và lịch sử địa phương làm chất liệu cho các sản phẩm thiết kế, chạm khắc trên 36 lá cờ lớn; đi cùng là workshop in mộc bản, trải nghiệm thủ công, tham quan di tích và ứng dụng công nghệ số.

Điểm đáng quan tâm không phải chỉ là một chương trình cụ thể, mà là cách nguồn lực địa phương được tổ chức lại.

Di sản cung cấp chất liệu.

Trường đại học cung cấp nghiên cứu và năng lực thiết kế.

Doanh nghiệp cung cấp không gian và khả năng vận hành.

Chính quyền địa phương tạo cơ chế kết nối.

Nếu mô hình này tiếp tục tạo được sản phẩm, công chúng và nguồn thu, đây có thể là một cách để hệ sinh thái sáng tạo lan từ trung tâm thành phố ra khu vực ngoại thành thay vì chỉ tập trung trong các gallery hay tổ hợp sáng tạo nội đô.

Mạng lưới phải tạo được quan hệ, không chỉ địa chỉ

HanoiCreativeCity.com từng đặt vấn đề rằng 82 địa chỉ mới tạo nên một bản đồ; chính những mối quan hệ giữa chúng mới tạo nên một mạng lưới. Những dữ liệu được công bố lần này cho thấy quá trình tạo quan hệ ấy đã bắt đầu có những biểu hiện cụ thể.

TS.KTS Nguyễn Thái Huyền, Phó Viện trưởng Viện Đào tạo và Hợp tác quốc tế, Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, cho rằng một lễ hội có thể tạo sự chú ý trong vài ngày, nhưng mạng lưới hoạt động quanh năm mới có khả năng hình thành hệ sinh thái, nơi nhà thiết kế, nghệ nhân, nghệ sĩ, doanh nghiệp, trường đại học, bảo tàng và cộng đồng có điều kiện gặp nhau để đưa ý tưởng thành sản phẩm.

Ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam, cũng nhấn mạnh việc chuyển từ một lễ hội sang hệ sinh thái sáng tạo sẽ tạo ra “những cơ hội bền vững cho các nhà thiết kế, nghệ sĩ, doanh nghiệp sáng tạo, sinh viên và cộng đồng”.

Ở đây, từ khóa quan trọng là “bền vững”.

Một mạng lưới sáng tạo không thể phụ thuộc hoàn toàn vào lịch sự kiện. Nó cần tạo ra những quan hệ tiếp tục hoạt động khi triển lãm đã đóng cửa và lễ hội đã kết thúc.

Từ đếm không gian đến đo giá trị tạo ra

Hà Nội hiện đã có 82 không gian sáng tạo, bản đồ số, mạng lưới trường đại học và ngày càng nhiều chương trình kết nối cộng đồng. Thành phố cũng đã xây dựng Bộ chỉ tiêu thống kê công nghiệp văn hóa để từng bước đo lường mức đóng góp của lĩnh vực này vào nền kinh tế.

Điều này gợi ra một bước phát triển tiếp theo.

Ngoài việc thống kê có bao nhiêu không gian, có thể cần theo dõi những chỉ số khác: bao nhiêu dự án hợp tác được hình thành giữa các thành viên; bao nhiêu sản phẩm đi từ trường học hoặc làng nghề ra thị trường; bao nhiêu nghệ sĩ, nhà thiết kế có thêm cơ hội nghề nghiệp; bao nhiêu kết nối vẫn tồn tại sau khi một chương trình kết thúc.

Các con số 400 tác phẩm, gần 200 sinh viên – giảng viên và 5 làng nghề vì thế đáng chú ý không phải vì quy mô tuyệt đối.

Chúng quan trọng bởi lần đầu cho thấy khá rõ những dòng chuyển động bên trong mạng lưới.

Với Hà Nội – Thành phố Sáng tạo, đây có thể là một bước trưởng thành cần thiết: từ việc nhận diện các điểm sáng tạo trên bản đồ sang tạo ra dòng chảy giữa chúng; từ tổ chức những sự kiện riêng lẻ sang hình thành những mối quan hệ làm việc thường xuyên.

Bởi một hệ sinh thái sáng tạo không được tạo nên chỉ bởi số lượng địa điểm.

Nó chỉ thực sự hình thành khi ý tưởng, con người, tri thức và sản phẩm bắt đầu lưu chuyển giữa các địa điểm ấy.

Nguồn tổng hợp

• Cổng Thông tin điện tử Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch/Báo Hànộimới, “Công nghiệp văn hóa trong nhịp sống Thủ đô”, 13/10/2026.