Sự kiện ra mắt sách ảnh “Những ký ức phai mờ” của nghệ sĩ Lê Nguyễn Duy Phương diễn ra như một lời mời bước vào thế giới của ký ức, mất mát và những điều ở lại trong trái tim. Lấy cảm hứng từ câu nói của Roland Barthes “Tôi mất đi không phải một hình bóng, mà là một tâm hồn – Không thể thiếu, nhưng càng không thể thay thế”,  cuốn sách đưa khán giả vào hành trình của một người cha và người con trai đối diện với sự ra đi của người phụ nữ mà họ cùng yêu thương.

Bìa sách “Những Ký ức phai mờ” (Ảnh: BTC)

“Những Ký ức phai mờ” là một dự án nhiếp ảnh đan nối hiện tại với quá khứ. Duy Phương kể rằng hành trình bắt đầu từ một buổi ông rủ Ba đi dạo và chụp ảnh. Đó là một lời mời nhẹ nhàng nhưng chất chứa mong muốn hàn gắn khoảng cách hình thành từ khi Má mất hơn một năm trước. Những buổi đi bộ ban đầu trở thành những chuyến đi xa hơn, dài hơn – Và chính trong khoảng thời gian ấy, người cha mở lòng kể cho anh nghe về đời mình, về những năm tháng ba má sát cánh bên nhau. Là những người thực hành nhiếp ảnh từ trước khi Duy Phương ra đời, ba má anh mở studio ảnh nhỏ ở Long An năm 1988, rồi gây dựng thêm nhiều tiệm ảnh, vượt qua khó khăn để nuôi sống gia đình.

Những bức ảnh chụp trong các chuyến đi ấy trở thành loạt tác phẩm đầu tiên của cuốn sách: Hai cha con, mỗi người cầm một chiếc máy ảnh, mỗi người một góc nhìn riêng. Dù cùng xuất phát từ nhiếp ảnh, cách tiếp cận của họ khác biệt: Ba xem nhiếp ảnh là nghề mưu sinh còn Duy Phương theo đuổi thực hành cá nhân mang tính tự sự. Chính sự khác biệt từng khiến họ ít khi trao đổi chuyên môn, đôi lúc bất đồng. Nhưng dự án này lại giúp hai cha con xích lại gần nhau hơn – Nhiếp ảnh trở thành sợi dây gắn kết lặng lẽ nhưng bền chặt.

Khán giả chìm đắm vào những ký ức trong quyển sách ảnh (Ảnh: Trần Ngọc Sơn/ Lê Nguyễn Duy Phương)

Hai chương tiếp theo, “Những ký ức phai mờ” và “Điểm ảnh ký ức”, mở rộng sự suy tưởng về thời gian và trí nhớ. “Những ký ức phai mờ” khởi nguồn từ khoảnh khắc trên biển: Khi nhìn những vòng xoáy nước phía sau con tàu, Duy Phương bỗng thấy như bóng dáng một người đang tan vào xa thẳm gợi về Má. Dù anh vẫn nhớ, vẫn cầu nguyện mỗi ngày, hình ảnh của mẹ vẫn mờ dần trong tâm trí. Loạt ảnh được tạo nên từ sóng biển và quần áo của Má với những họa tiết hoa bà yêu thích được cố ý làm mờ, biến thành những mảng hình trừu tượng như cách ký ức “cong vênh” theo thời gian. Đó là nỗ lực níu giữ hình bóng người đã khuất bằng nhiếp ảnh, đồng thời thừa nhận giới hạn của phương tiện này.

Ở “Điểm ảnh ký ức”, tác giả quét lại ảnh từ album gia đình, phóng to ở độ phân giải thấp rồi chụp lại màn hình. Khi từng “lớp trầm tích” bị bóc tách, điều còn lại chỉ là sự mơ hồ. Đưa ảnh về dạng pixel cơ bản, anh muốn nhấn mạnh rằng: Nhiếp ảnh không thể lưu giữ trọn vẹn sự phong phú của đời sống, như chính cách trí nhớ con người dần nhạt đi theo năm tháng.

Tác giả Lê Nguyễn Duy Phương cùng NAG Jean-Luc A. Fournier – cựu giáo sư trường nhiếp ảnh quốc gia ở Arles (ENSP Arles) – Người đã viết giới thiệu cho cuốn sách (Ảnh: Lê Nguyễn Duy Phương)

Với Lê Nguyễn Duy Phương, nhiếp ảnh vừa là hiện thực (qua những buổi đi dạo và chụp ảnh với ba), vừa là cấu trúc hư cấu được tạo dựng từ sắp đặt. Cuốn sách trở thành một trưng bày thu nhỏ về lịch sử gia đình qua nhiều giai đoạn, đan xen giữa cái thực, cái đã qua và những mảnh ký ức được tái tạo trong tâm trí.

“Những Ký ức phai mờ” được triển lãm tại 61 Tràng Tiền, Hà Nội trong suốt tháng 11/2025. Ấn phẩm do Nhà xuất bản Mỹ thuật hợp tác thực hiện, in giới hạn 400 bản, 124 trang giấy mỹ thuật bìa cứng, gồm ba ngôn ngữ Việt – Pháp – Anh. Đặc biệt, chương “Điểm ảnh ký ức” được in tráng bạc; mỗi cuốn kèm một ảnh 13×18 cm được đánh số và ký tên bởi tác giả. Dự án nhận hỗ trợ từ Viện Pháp tại và VietTin Capital.

Ngoài buổi ra mắt chính tại Hà Nội, nghệ sĩ sẽ có buổi chia sẻ về cuốn sách vào ngày 19/11 tại studio VA SAVOIR và buổi giao lưu thứ hai ngày 20/11 tại Vesta Lifestyle & Gifts.