Triển lãm “Nốt đỏ Di sản” vừa khai mạc tại Khu đô thị Anlac Green Symphony (Sơn Đồng, Hà Nội) trong không khí ấm áp và giàu cảm xúc. Không gian ngập sắc đỏ tượng trưng cho màu của may mắn, của ký ức Tết xưa đã đưa người xem trở về với vẻ đẹp trăm năm của tranh Kim Hoàng, dòng tranh từng tưởng như đã mất trong biến thiên lịch sử.

Triển lãm được tổ chức trong không gian ngập sắc đỏ của làng nghề Kim Hoàng. (Ảnh: 84space)

Hồi sinh một di sản từng “lặng im” gần thế kỷ

Trong số các dòng tranh dân gian Việt Nam, Kim Hoàng hay còn gọi là “tranh đỏ” vẫn là cái tên ít được nhắc tới so với Đông Hồ hay Hàng Trống. Ra đời vào cuối thế kỷ XVIII tại làng Kim Hoàng (nay thuộc Sơn Đồng, Hoài Đức), tranh Kim Hoàng từng là vật phẩm tinh thần không thể thiếu mỗi dịp Tết – Với sắc đỏ – cam rực rỡ in trên giấy hồng điều, biểu đạt ước vọng bình yên và sung túc của người dân xứ Đoài.

Biến cố năm 1915 khi trận lũ lớn cuốn trôi gần như toàn bộ bản khắc gỗ, cộng thêm giai đoạn khó khăn sau năm 1945, đã khiến nghề tranh gần như thất truyền. Phải đến hơn nửa thế kỷ sau, nhờ nỗ lực của các nhà nghiên cứu và nghệ nhân địa phương, dòng tranh mới dần được phục dựng.

“Người giữ lửa” cuối cùng của làng Kim Hoàng

Là người con duy nhất của làng Kim Hoàng còn gắn bó với nghề, Đào Đình Chung mang hành trình của mình như một “nốt đỏ” sống giữa thời hiện đại. Sinh ra trong gia đình không còn ai theo nghề, anh phải tự mày mò từ những tài liệu rời rạc, những bản tranh cổ còn sót lại để phục dựng từng bước kỹ thuật: từ in bản mộc, làm giấy hồng điều, phối màu, đến tô vẽ thủ công.

Không chỉ khôi phục kỹ thuật truyền thống, anh Chung còn kiên trì “trả lại” hồn cốt cho từng hình tượng: Con gà Kim Hoàng tròn đầy, tranh lợn cầu may, đôi chim phúc lộc, cảnh sinh hoạt thôn quê quen thuộc… Những mảng màu rực rỡ nhưng tinh tế của Kim Hoàng được anh tái tạo dựa trên tinh thần xưa, nhưng vẫn mở không gian sáng tạo để phù hợp với thị hiếu đương đại.

Không gian của “Nốt đỏ Di sản” (Ảnh: 84space)

Tại triển lãm “Nốt đỏ Di sản”, anh không chỉ trưng bày loạt tác phẩm phục dựng và sáng tác mới, mà còn trực tiếp thực hành in mộc bản, pha màu, tô nét và chia sẻ câu chuyện phía sau từng công đoạn. Nhiều khách tham quan đánh giá đây là điểm chạm xúc động nhất của triển lãm: Được nhìn thấy người giữ nghề, được nghe giọng kể của phường tranh xưa bằng chính đôi tay hiện đại.

Anh Chung chia sẻ: “Mỗi bức tranh Kim Hoàng đều mang một lời chúc. Khi nghề mất đi, những lời chúc ấy cũng mất. Tôi luôn nghĩ mình phải làm gì đó để trả lại sắc đỏ cho làng.”

Anh Đào Đức Chung chia sẻ tại Lễ Khai mạc Triển lãm (Ảnh: 84space)

Ký ức làng nghề đối thoại với cuộc sống hiện đại

Không gian triển lãm được thiết kế như một “lát cắt” của làng Kim Hoàng thu nhỏ: Sắc đỏ bao trùm, những bản khắc cổ được trưng bày cạnh các tác phẩm mới. Khách tham quan không chỉ xem tranh mà còn được trải nghiệm trực tiếp quy trình làm tranh: Ép hồng điều, in mộc bản, lên màu … những thao tác tưởng đơn giản nhưng đòi hỏi sự kiên nhẫn, tỉ mỉ và kỹ thuật truyền đời.

Người tham dự sẽ trực tiếp tham gia vào quá trình tạo ra tranh Kim Hoàng. (Ảnh: 84space)

Nhiều gia đình, nhóm bạn trẻ, cư dân Sơn Đồng và các vùng lân cận đã đến từ sớm trong buổi khai mạc. Họ chạm vào những tấm giấy còn mùi hồ nếp, nghe tiếng khắc gỗ, thấy đôi tay nghệ nhân đi từng nét cọ… và hiểu rằng di sản không chỉ là thứ để chiêm ngưỡng, mà là thứ được sống lại nhờ cộng đồng cùng gìn giữ.

Đưa tranh Kim Hoàng đến gần hơn với những thế hệ mới. (Ảnh: 84space)

Triển lãm do Anlac Group phối hợp cùng 84SPACE tổ chức, diễn ra từ ngày 15/11 đến 05/12/2025, tại chính vùng đất Kim Hoàng xưa – nay là Anlac Green Symphony. Điểm đặc biệt của triển lãm nằm ở việc đưa di sản trở lại đúng vùng đất đã sinh ra nó. Chính điều này giúp câu chuyện tranh Kim Hoàng tiếp tục được lan tỏa tự nhiên đến cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ của Sơn Đồng – những người sẽ quyết định tương lai của nghề thủ công truyền thống tại địa phương.