Kinh tế đêm của Hà Nội đang đứng trước một cách tiếp cận mới: không chỉ mở cửa muộn hơn, mà biến di sản, nghệ thuật, ẩm thực, thiết kế và đời sống đô thị thành những trải nghiệm có giá trị. Với một thành phố nghìn năm tuổi đồng thời là Thành phố Sáng tạo UNESCO trong lĩnh vực Thiết kế, đây có thể là một trong những không gian rõ nhất để sáng tạo chuyển hóa thành giá trị kinh tế.

Khi một thành phố bước vào ban đêm, câu hỏi không chỉ là các cửa hàng sẽ mở đến mấy giờ.

Điều đáng quan tâm hơn là thành phố còn có gì để người dân và du khách khám phá sau khi những hoạt động thường nhật kết thúc.

Với Hà Nội, câu trả lời có thể nằm ngay trong những nguồn lực đã hiện diện từ lâu: Hoàng thành Thăng Long, khu phố cổ, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, di tích Nhà tù Hỏa Lò, những nhà hát, làng nghề, không gian sáng tạo, phố đi bộ, hồ nước, ẩm thực đường phố và đời sống văn hóa của các cộng đồng cư dân.

Bài viết “Hà Nội kể câu chuyện nghìn năm sau hoàng hôn” do Báo Ảnh Việt Nam/Thông tấn xã Việt Nam công bố ngày 7/10 đặt vấn đề rằng lợi thế của Thủ đô không nhất thiết nằm ở việc cạnh tranh để trở thành một “thành phố không ngủ”. Một hướng đi khác phù hợp hơn với Hà Nội là xây dựng kinh tế đêm từ chiều sâu văn hóa, biến những nguồn lực di sản và sáng tạo vốn có thành các chuỗi trải nghiệm mới.

Cách nhìn đó cũng đang ngày càng rõ trong chính sách của Thành phố.

Tour đêm Hoàng thành Thăng Long. Ảnh: Báo Ảnh Việt Nam

Không chỉ là kéo dài thời gian kinh doanh

Nghị quyết số 34/2026/NQ-HĐND về phát triển kinh tế ban đêm, được HĐND thành phố Hà Nội ban hành ngày 15/6/2026 và có hiệu lực từ ngày 1/7, đưa ra một định nghĩa khá rộng về kinh tế đêm.

Đó là tổng thể các hoạt động sản xuất, cung ứng, kinh doanh và tiêu dùng sản phẩm, dịch vụ văn hóa, du lịch, thương mại, ẩm thực, vui chơi, giải trí, thể thao, công nghiệp văn hóa và công nghiệp sáng tạo diễn ra trong khoảng thời gian từ 18 giờ hôm trước đến 6 giờ sáng hôm sau.

Quan trọng hơn, Nghị quyết xác định các ngành công nghiệp văn hóa và công nghiệp sáng tạo phải trở thành động lực mũi nhọn để định hình chuỗi giá trị sản phẩm đêm.

Như vậy, kinh tế ban đêm theo cách tiếp cận mới không đơn giản là đưa hoạt động ban ngày sang một khung giờ muộn hơn.

Một không gian đêm cần có bản sắc; có khả năng kết nối di sản với đời sống đương đại; tạo ra sản phẩm du lịch có hàm lượng văn hóa và tri thức; đồng thời mở ra không gian cho nghệ thuật đương đại, nghệ thuật số và những hình thức sáng tạo liên ngành.

Đây chính là điểm kinh tế đêm gặp câu chuyện Hà Nội – Thành phố Sáng tạo.

Một thành phố đã có sẵn “nguyên liệu”

Hà Nội không bắt đầu từ con số không.

Những năm gần đây, một số di sản đã được mở ra bằng những hình thức trải nghiệm mới. Tour đêm tại Hoàng thành Thăng Long, chương trình “Đêm thiêng liêng” tại Nhà tù Hỏa Lò, các hoạt động tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám hay không gian đi bộ quanh hồ Hoàn Kiếm cho thấy di sản có thể được tiếp cận bằng ánh sáng, trình diễn, công nghệ và nghệ thuật kể chuyện thay vì chỉ bằng phương thức tham quan truyền thống.

Ẩm thực cũng là một nguồn lực lớn. Theo số liệu được TTXVN dẫn lại, Hà Nội hiện có khoảng 15.000-18.000 cơ sở kinh doanh ăn uống và khoảng 35-40% trong số đó hoạt động sau 20 giờ.

Nhưng tiềm năng lớn hơn nằm ở khả năng kết nối các nguồn lực đang tồn tại tương đối độc lập.

Một khách tham quan Hoàng thành vào buổi tối có thể tiếp tục đến một chương trình nghệ thuật, thưởng thức ẩm thực Hà Nội rồi trải nghiệm phố cổ. Một sản phẩm làng nghề có thể được đưa vào không gian thiết kế, trình diễn nghề và bán lẻ thay vì chỉ xuất hiện như một món quà lưu niệm. Một nhà hát, bảo tàng hoặc không gian sáng tạo có thể trở thành một mắt xích trong hành trình đô thị thay vì là một điểm đến riêng biệt.

Khi đó, sản phẩm của kinh tế đêm không còn là từng dịch vụ, mà là chuỗi trải nghiệm.

Không gian đi bộ khu vực Hồ Gươm nhộn nhịp dịp cuối tuần. Ảnh: Báo Ảnh Việt Nam

Danh hiệu Thành phố Sáng tạo có thể tạo khác biệt ở đâu?

Hà Nội gia nhập Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO năm 2019 trong lĩnh vực Thiết kế. Giá trị của danh hiệu ấy không chỉ nằm ở nhận diện quốc tế, mà ở khả năng dùng tư duy thiết kế và sáng tạo để tổ chức lại nguồn lực của thành phố.

Theo ý kiến chuyên gia được TTXVN dẫn lại, danh hiệu Thành phố Sáng tạo chính là một lợi thế để Hà Nội phát triển kinh tế đêm theo hướng văn hóa, sáng tạo, giải trí và trải nghiệm.

Đó là một hướng đi đáng chú ý.

Các đô thị không nhất thiết phải cạnh tranh bằng cùng một mô hình. Hà Nội khó và cũng không cần sao chép những trung tâm giải trí đêm được xây dựng chủ yếu trên quy mô thương mại.

Tài sản khác biệt của Hà Nội nằm ở một cấu trúc hiếm có: di sản nghìn năm vẫn cùng tồn tại với đời sống đương đại. Phố cổ vừa là di sản, vừa là nơi cư dân sinh sống và kinh doanh. Bát Tràng vừa là làng nghề lịch sử, vừa đang sản xuất và đổi mới sản phẩm mỗi ngày. Các công trình lịch sử nằm giữa một đô thị liên tục vận động.

Nếu những lớp giá trị đó được kết nối bằng thiết kế, nghệ thuật, công nghệ và các mô hình kinh doanh mới, kinh tế đêm có thể trở thành nơi danh hiệu Thành phố Sáng tạo được nhìn thấy trong đời sống thực tế.

Từ “điểm đến ban đêm” tới hạ tầng sáng tạo của đô thị

Nghị quyết 34 còn mở ra một cách nhìn đáng chú ý về không gian.

Khi xây dựng một khu, tuyến hay điểm kinh tế ban đêm, đề án có thể phải nhận diện không chỉ các cơ sở thương mại, mà cả di sản vật thể và phi vật thể, công trình kiến trúc có giá trị, trung tâm công nghiệp văn hóa, không gian sáng tạo đương đại, nhà xưởng cũ có khả năng tái thiết, studio, gallery, địa điểm trình diễn nghệ thuật thể nghiệm và không gian công nghệ số.

Điều này cho thấy kinh tế đêm đang được đặt trong một cấu trúc đô thị rộng hơn.

Nó gặp trực tiếp định hướng mà Hà Nội đang theo đuổi với Lễ hội Thiết kế Sáng tạo 2026: chuyển từ việc tổ chức một lễ hội sang xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị. Thành phố cũng đang thúc đẩy các trung tâm công nghiệp văn hóa, mạng lưới không gian sáng tạo và tìm kiếm những mô hình có thể đánh thức các không gian đô thị chưa được khai thác hiệu quả.

Ở góc độ đó, một tuyến kinh tế đêm được thiết kế tốt không chỉ tạo thêm doanh thu sau 18 giờ. Nó có thể trở thành một phần của hạ tầng sáng tạo thành phố, nơi nghệ sĩ có không gian trình diễn, nhà thiết kế có thị trường, di sản có thêm phương thức tiếp cận công chúng, doanh nghiệp có sản phẩm mới và cộng đồng địa phương có thêm sinh kế.

“Đêm Hà Nội” cần một bản sắc riêng

Kế hoạch triển khai Nghị quyết 34 đặt mục tiêu từng bước xây dựng thương hiệu “Đêm Hà Nội” an toàn, văn minh, có bản sắc và có sức cạnh tranh trong khu vực.

Thách thức vì thế không chỉ là mở thêm phố đêm.

Nếu sản phẩm chủ yếu vẫn là ăn uống, mua sắm và những dịch vụ giống nhau ở mọi địa điểm, việc kéo dài thời gian hoạt động sẽ khó tạo ra giá trị khác biệt.

Câu hỏi quan trọng hơn là: điều gì chỉ có thể trải nghiệm ở Hà Nội?

Đó có thể là một di sản được kể lại bằng nghệ thuật ánh sáng. Một chương trình biểu diễn trong kiến trúc lịch sử. Một hành trình từ phố nghề tới làng nghề. Một khu chợ truyền thống được tái tổ chức để trở thành không gian giao thoa giữa thủ công, thiết kế và ẩm thực. Hay một tuyến đi bộ nối di sản, nghệ thuật đương đại và những không gian sáng tạo mới.

Khi những trải nghiệm như vậy hình thành thành một mạng lưới, Hà Nội không cần trở thành một thành phố thức suốt đêm.

Thành phố cần làm cho những giờ sau hoàng hôn trở thành một phần khác biệt của đời sống Hà Nội.

Và nếu sáng tạo thực sự có thể giúp di sản kể những câu chuyện mới, tạo việc làm mới và tạo ra những chuỗi giá trị mới, thì kinh tế đêm có thể trở thành một trong những phép thử cụ thể nhất cho hành trình từ danh hiệu Thành phố Sáng tạo tới một nền kinh tế sáng tạo đô thị.

Nguồn tổng hợp:

• Báo Ảnh Việt Nam – Thông tấn xã Việt Nam, “Hà Nội kể câu chuyện nghìn năm sau hoàng hôn”, 07/10/2026.
• HĐND và UBND thành phố Hà Nội, Nghị quyết 34/2026/NQ-HĐND về phát triển kinh tế ban đêm và Kế hoạch 282/KH-UBND triển khai Nghị quyết.
• Cổng Thông tin điện tử UBND thành phố Hà Nội, Kế hoạch tổ chức Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, định hướng chuyển từ “tổ chức lễ hội” sang “xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị”.