Đóng

Mở Xưởng Giúp Nhau Làm Nghề: Từ sáng tạo thủ công đến cộng đồng cùng phát triển

Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, chương trình “Mở Xưởng Giúp Nhau Làm Nghề” tại 47 Tràng Tiền kết nối những người thực hành thủ công, thiết kế và kinh doanh sáng tạo. Không chỉ giới thiệu sản phẩm, hoạt động còn thử nghiệm một mô hình hợp tác nhằm giúp người làm nghề phát triển bền vững.

Không gian “Mở Xưởng Giúp Nhau Làm Nghề” thu hút công chúng tìm hiểu các sản phẩm thủ công và câu chuyện sáng tạo của người làm nghề. Ảnh: BTC

Nơi những câu chuyện nghề gặp nhau

Những sản phẩm gốm nhỏ, tranh thêu, đồ trang trí, sản phẩm tái chế, trang phục và vật dụng thủ công được sắp đặt trong không gian số 47 Tràng Tiền, Hà Nội. Bên cạnh các sản phẩm hoàn thiện là những hình ảnh về quá trình sáng tạo, thử nghiệm chất liệu và kỹ thuật chế tác. Người xem không chỉ có cơ hội tìm hiểu về sản phẩm mà còn trực tiếp trò chuyện với những người làm ra chúng.

Khai mạc sáng 15/11, chương trình “Mở Xưởng Giúp Nhau Làm Nghề – Craft Toolkit Hà Nội 2026” quy tụ 10 nhà sáng tạo thuộc nhiều lĩnh vực thủ công và thiết kế. Đây là một hoạt động của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, do Hội đồng Anh khởi xướng và tài trợ, nghệ sĩ thêu Phạm Ngọc Trâm (Meo Meo Atelier) tổ chức, điều phối.

Điểm khác biệt của Mở Xưởng nằm ở cách tổ chức. Không gian này không đơn thuần là một cuộc triển lãm hay hội chợ sản phẩm thủ công, mà tiếp nối quá trình học tập, trao đổi và thực hành nghề nghiệp của những người tham gia.

Trước khi Mở Xưởng khai mạc, từ ngày 8 đến 12/11, các học viên đã trải qua năm buổi tập huấn dựa trên bộ công cụ Craft Toolkit. Nội dung tập trung vào những vấn đề thiết thực đối với người làm nghề: xác định mục tiêu, phát triển sản phẩm, xây dựng thương hiệu, tiếp cận khách hàng, quản lý tài chính và tìm hướng phát triển bền vững.

Sau năm ngày học tập, các thành viên tiếp tục có hai tuần cùng trưng bày, thực hành, trao đổi và tiếp nhận phản hồi từ công chúng, từ ngày 15 đến 28/11.

Tinh thần “5 ngày cùng học, 2 tuần cùng làm” vì thế trở thành phương thức kết nối giữa kiến thức, kinh nghiệm cá nhân và những vấn đề thực tế mà người làm thủ công đang đối mặt.

Các sản phẩm thủ công được trưng bày tại chương trình. Ảnh: BTC

Học từ chính những người cùng làm nghề

Là đồng sáng lập So Handmade, anh Hồ Đăng Chính mang tới Mở Xưởng câu chuyện về một mô hình thủ công phát triển từ Hội An, với các sản phẩm tận dụng vải vụn và nguồn nguyên liệu tái sử dụng.

Từng tham gia chương trình Craft Toolkit tại Hội An, anh Chính nhận thấy giá trị quan trọng của hoạt động không chỉ nằm ở kiến thức được truyền đạt, mà còn ở cơ hội để những người làm nghề chia sẻ kinh nghiệm và cùng tìm cách giải quyết khó khăn.

Theo anh, mỗi người có những thế mạnh, hạn chế và hoàn cảnh kinh doanh khác nhau. Vì vậy, không thể áp dụng một mô hình phát triển chung cho tất cả.

Quá trình học tập giúp những người tham gia nhìn lại công việc của mình qua trải nghiệm của người khác, từ đó điều chỉnh sản phẩm, cách tổ chức sản xuất và phương thức tiếp cận khách hàng.

Anh Hồ Đăng Chính, đồng sáng lập So Handmade, trao đổi với khách tham quan về các sản phẩm thủ công tại Mở Xưởng. Ảnh: BTC

Từ thực tế hoạt động của So Handmade, anh Chính cho biết đơn vị hiện phát triển khoảng 100 mẫu sản phẩm, trong đó mang đến Hà Nội khoảng 40 mẫu. Đáng chú ý, mô hình sản xuất đã mở rộng từ nhóm sáng lập sang mạng lưới cộng tác viên, bao gồm những phụ nữ lớn tuổi, người đã nghỉ hưu và các bà mẹ đơn thân.

So Handmade cung cấp nguyên liệu, đặt hàng, kiểm soát chất lượng, tiếp nhận phản hồi của khách và điều chỉnh mẫu mã. Những người cộng tác có thể thực hiện công việc tại nhà, qua đó tạo thêm cơ hội thu nhập từ kỹ năng thủ công.

Tuy nhiên, mô hình cũng gặp những khó khăn riêng. Do sử dụng vải vụn thu gom, nguồn nguyên liệu không ổn định, khó bảo đảm các sản phẩm trong đơn hàng lớn hoàn toàn giống nhau về màu sắc và chất liệu.

Theo anh Chính, việc trao đổi rõ đặc điểm này với khách hàng và xây dựng niềm tin vào chất lượng sản phẩm là một phần quan trọng trong quá trình kinh doanh.

Câu chuyện của So Handmade cho thấy một khía cạnh thường ít được đề cập khi nói về sáng tạo thủ công: bên cạnh ý tưởng và kỹ năng chế tác, người làm nghề còn phải giải quyết bài toán tổ chức sản xuất, nguồn nguyên liệu, chất lượng và thị trường.

Ở một hướng thực hành khác, anh Nguyễn Đức Huy, người nghiên cứu và may đo cổ phục, tìm thấy tại chương trình cơ hội trao đổi với những người có kinh nghiệm và cách tiếp cận nghề nghiệp khác nhau.

Với anh Huy, sáng tạo không nhất thiết phải làm thay đổi hình dáng truyền thống của trang phục. Anh lựa chọn giữ nguyên dáng áo, đồng thời nghiên cứu sử dụng chất liệu hiện đại hoặc kết hợp cổ phục với trang phục đương đại để người mặc có thể sử dụng trong nhiều hoàn cảnh thường ngày.

Cách làm này hướng tới việc đưa trang phục truyền thống đến gần hơn với đời sống, thay vì chỉ xuất hiện trong các dịp lễ nghi hoặc sự kiện đặc biệt.

Anh Huy cho biết nhu cầu đối với những sản phẩm như vậy đang mở rộng, nhất là trong giới trẻ. Việc đưa trang phục truyền thống vào sinh hoạt thường ngày cũng giúp người làm nghề có thêm cơ hội duy trì công việc.

Qua các buổi tập huấn, anh có dịp xem xét lại quá trình nghiên cứu, định giá sản phẩm, bán hàng và tổ chức hoạt động nghề nghiệp một cách có hệ thống hơn.

Hai câu chuyện, từ sản phẩm tái chế đến cổ phục, cho thấy những người làm thủ công có thể theo đuổi các hướng sáng tạo rất khác nhau, nhưng vẫn chia sẻ nhiều vấn đề chung về phát triển sản phẩm và xây dựng hoạt động kinh doanh.

Từ bộ công cụ học tập đến thử nghiệm không gian sáng tạo

Craft Toolkit là bộ công cụ phát triển nghề nghiệp do Hội đồng Anh hỗ trợ xây dựng, với sự tham gia của tổ chức Applied Arts Scotland. Công cụ được thiết kế nhằm giúp nghệ nhân, nhà thiết kế và những người kinh doanh sản phẩm thủ công xác định mục tiêu, lập kế hoạch và phát triển hoạt động một cách bền vững.

Theo bà Nga Phan, cán bộ phụ trách nghệ thuật và công nghiệp sáng tạo tại Hội đồng Anh Việt Nam, chương trình được triển khai tại Việt Nam trong giai đoạn 2025–2026 trên cơ sở các hoạt động đào tạo và hỗ trợ lan tỏa bộ công cụ tại khu vực Đông Nam Á.

Bộ công cụ trực tuyến được cung cấp miễn phí, tạo điều kiện để những người làm thủ công chủ động học tập và đánh giá hoạt động của mình.

Tại Hà Nội, chương trình được Việt hóa và triển khai thông qua hình thức học tập trực tiếp, kết hợp trao đổi kinh nghiệm giữa các thành viên, người điều phối và khách mời chuyên môn.

Từ nền tảng đó, hai tuần Mở Xưởng được tổ chức như một bước thử nghiệm tiếp theo.

Thông qua trưng bày sản phẩm, thực hành tại chỗ và giao lưu với công chúng, những người tham gia không chỉ giới thiệu thành quả sáng tạo mà còn có cơ hội tìm hiểu khả năng hợp tác, chia sẻ nguồn lực và hỗ trợ nhau trong công việc.

Đây cũng là cơ sở để chương trình đặt vấn đề phát triển mô hình “Craft and Design Hub – Cộng xã sáng tạo”, một không gian chung dành cho thủ công và thiết kế.

Thay vì bắt đầu bằng việc xây dựng một cơ sở vật chất cố định, mô hình được thử nghiệm thông qua hoạt động thực tế, nhằm xác định nhu cầu của cộng đồng: người làm nghề cần những nguồn lực gì, có thể đóng góp điều gì và những hình thức hỗ trợ nào có khả năng duy trì lâu dài.

Đối với công chúng, Mở Xưởng tạo cơ hội tiếp cận gần hơn với quá trình sáng tạo, tìm hiểu giá trị của vật liệu, kỹ thuật chế tác và những câu chuyện phía sau mỗi sản phẩm.

Ngược lại, những người làm nghề có thể nhận được phản hồi trực tiếp, hiểu rõ hơn cách khách hàng tiếp nhận sản phẩm và nhận diện những khả năng phát triển mới.

Các thành viên tham gia chương trình “Mở Xưởng Giúp Nhau Làm Nghề – Craft Toolkit Hà Nội 2026”. Ảnh: BTC

Gợi mở một phương thức kết nối trong kinh tế sáng tạo

Trong bối cảnh Hà Nội đang thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa và mở rộng mạng lưới không gian sáng tạo, hoạt động Mở Xưởng gợi mở một phương thức hỗ trợ người làm nghề ở quy mô cộng đồng.

Một sản phẩm thủ công muốn tồn tại trên thị trường cần nhiều yếu tố ngoài kỹ năng chế tác: khả năng nhận diện nhu cầu, quản lý chi phí, xây dựng câu chuyện thương hiệu, tổ chức sản xuất và duy trì quan hệ với khách hàng.

Đối với những người làm nghề độc lập hoặc các nhóm khởi nghiệp nhỏ, việc tự mình đảm nhiệm tất cả những công việc ấy không phải lúc nào cũng dễ dàng.

Mô hình học tập và làm việc chung có thể giúp họ nhận diện rõ hơn các hạn chế của mình, đồng thời tìm kiếm sự bổ trợ từ những người có năng lực và kinh nghiệm khác.

Tất nhiên, hai tuần Mở Xưởng mới là bước thử nghiệm, chưa đủ để khẳng định hiệu quả lâu dài của một mô hình không gian sáng tạo chung. Khả năng duy trì hợp tác, tổ chức vận hành và tạo ra giá trị kinh tế thực tế vẫn cần được đánh giá qua những hoạt động tiếp theo.

Dù vậy, ý nghĩa đáng chú ý của chương trình là đặt người làm nghề vào vị trí trung tâm của quá trình phát triển sáng tạo, không chỉ với tư cách người tạo ra sản phẩm mà còn là chủ thể cùng học hỏi, trao đổi và tìm kiếm giải pháp cho công việc của mình.

Từ những cuộc trò chuyện bên bàn trưng bày, những kinh nghiệm được chia sẻ và các ý tưởng hợp tác bước đầu, Mở Xưởng cho thấy một khả năng đáng quan tâm: cộng đồng sáng tạo có thể được hình thành và phát triển từ chính nhu cầu thực tế của những người làm nghề.

Thông tin hoạt động: Mở Xưởng Giúp Nhau Làm Nghề – Craft Toolkit Hà Nội 2026 diễn ra từ ngày 15 đến 28/11/2026, tại số 47 Tràng Tiền, phường Cửa Nam, Hà Nội. Thời gian mở cửa: 9h–17h hằng ngày.