Ủy ban Di sản Thế giới đã khép lại kỳ họp lần thứ 48 tại Busan, Hàn Quốc, với việc bổ sung 25 di sản mới vào Danh sách Di sản Thế giới của UNESCO. Tất cả các quyết định ghi danh tại kỳ họp đều được thông qua bằng đồng thuận, thể hiện tinh thần hợp tác làm nền tảng cho Công ước Di sản Thế giới năm 1972.

Kỳ họp này cũng đánh dấu lần đầu tiên ba quốc gia châu Phi – Comoros, São Tomé và Príncipe, cùng Nam Sudan – có di sản được ghi danh vào Danh sách Di sản Thế giới UNESCO, cho thấy cam kết của UNESCO trong việc xây dựng một danh sách cân bằng và mang tính đại diện cao hơn.

Ủy ban cũng bổ sung sáu di sản vào Danh sách Di sản Thế giới đang bị đe dọa, qua đó vừa khẳng định giá trị nổi bật của các di sản, vừa nhấn mạnh sự cần thiết phải bảo vệ chúng.

© Nhóm xúc tiến di sản thế giới Bãi triều Hàn Quốc. Nguồn: Unesco.org

“Xin chúc mừng tất cả các quốc gia và cộng đồng có di sản mới được ghi danh vào Danh sách Di sản Thế giới UNESCO. Những di sản này là một phần di sản chung của nhân loại, đồng thời thể hiện tinh thần hợp tác và đồng thuận – những giá trị cốt lõi của Công ước Di sản Thế giới năm 1972.

Việc ghi danh một di sản đánh dấu sự khởi đầu của một cam kết lâu dài: bảo vệ di sản, quản lý di sản một cách hiệu quả và bảo đảm di sản mang lại lợi ích cho cộng đồng.

Với vai trò là một động lực thúc đẩy sự gắn kết và phát triển bền vững, tôi tin rằng Danh sách Di sản Thế giới phải phản ánh đầy đủ sự đa dạng của thế giới chúng ta. Đây là lý do Ủy ban Di sản Thế giới đã thông qua Chiến lược mang tính bước ngoặt về Di sản Thế giới dành cho các Quốc đảo nhỏ đang phát triển giai đoạn 2026–2034. Sau kỳ họp tại Busan, UNESCO cũng sẽ tiếp tục tăng cường hỗ trợ 23 quốc gia thành viên hiện vẫn chưa có di sản nào được ghi danh.”

Khaled El-Enany
Tổng Giám đốc UNESCO

Với các di sản mới được ghi danh, Danh sách Di sản Thế giới UNESCO hiện gồm 1.273 di sản tại 173 quốc gia. Những di sản vừa được ghi danh sẽ được hưởng mức độ công nhận và bảo vệ quốc tế cao nhất. Danh sách đầy đủ các di sản được ghi danh có thể được xem tại đây.

Tăng cường công nhận các khu vực còn ít được đại diện

Trên cơ sở đối thoại và đồng thuận, Ủy ban đã ghi danh 25 di sản mới vào Danh sách Di sản Thế giới UNESCO, gồm 19 di sản văn hóa, năm di sản thiên nhiên và một di sản hỗn hợp. Ủy ban cũng phê duyệt việc mở rộng phạm vi của hai di sản đã được ghi danh trước đó, trong đó có Getbol – các bãi triều của Hàn Quốc, giai đoạn II, thuộc quốc gia đăng cai kỳ họp.

Ủy ban cũng nhất trí xem xét hồ sơ tái đề cử Vườn quốc gia Garamba tại Cộng hòa Dân chủ Congo. Theo đó, các giá trị của di sản đã được ghi danh này được xác định là đáp ứng thêm những tiêu chí mới và được Ủy ban tiến hành xem xét lại.

Kỳ họp cũng đánh dấu lần đầu tiên ba quốc gia châu Phi có di sản được ghi danh vào Danh sách Di sản Thế giới. Trong số đó có hai Quốc đảo nhỏ đang phát triển, gồm Comoros và São Tomé và Príncipe, cùng với Nam Sudan.

Tổng thống Comoros Azali Assoumani đã tham dự kỳ họp để chào mừng di sản đầu tiên của đất nước ông được ghi danh vào Danh sách Di sản Thế giới, qua đó nhấn mạnh ý nghĩa lịch sử của cột mốc này. Sau các quyết định ghi danh, số quốc gia thành viên chưa có di sản thế giới đã giảm từ 26 xuống còn 23.

Với 196 quốc gia thành viên, Công ước Di sản Thế giới là một trong những công ước được phê chuẩn rộng rãi nhất trên thế giới, minh chứng cho tầm ảnh hưởng và sự ủng hộ dành cho Công ước tại mọi khu vực trên toàn cầu.

Kỳ họp được ghi dấu bởi tinh thần đối thoại đặc biệt tích cực, cho phép Ủy ban thông qua tất cả các quyết định ghi danh bằng đồng thuận, đồng thời thúc đẩy một văn hóa đồng thuận mới trong toàn bộ hoạt động của Ủy ban, bao gồm cả việc xem xét các báo cáo về tình trạng bảo tồn di sản.

Cộng đồng quốc tế chung tay bảo vệ các di sản đang bị đe dọa

Ba trong số các di sản mới được ghi danh đã được đệ trình theo thủ tục khẩn cấp, gồm Cảnh quan di cư Boma–Badingilo tại Nam Sudan, các lâu đài trên núi Amel tại Liban và Sebastia tại Nhà nước Palestine.

Việc áp dụng cơ chế khẩn cấp đối với ba di sản trong cùng một kỳ họp cho thấy số lượng di sản bị đe dọa tại các khu vực chịu ảnh hưởng của xung đột và bất ổn đang ngày càng gia tăng. Điều này cũng phản ánh quyết tâm của Ủy ban trong việc mở rộng sự bảo vệ và công nhận quốc tế đối với các di sản trước khi quá muộn.

Các di sản được ghi danh theo thủ tục khẩn cấp đồng thời được đưa vào Danh sách Di sản Thế giới đang bị đe dọa. Ngoài ra, ba di sản khác cũng được bổ sung vào danh sách này, gồm Khu phố cổ lịch sử Paramaribo tại Suriname; Thành phố cổ Tauric Chersonese và vùng nông nghiệp Chora tại Ukraine; và thành phố Tyre tại Liban.

Các di sản này từ nay sẽ có cơ hội tiếp cận nguồn hỗ trợ kỹ thuật và tài chính phục vụ công tác bảo vệ, đồng thời nhận được sự hỗ trợ mạnh mẽ hơn từ cộng đồng quốc tế đối với các nỗ lực bảo tồn.

Ủy ban Di sản Thế giới cũng quyết định đưa Trung tâm lịch sử Vienna của Áo ra khỏi Danh sách Di sản Thế giới đang bị đe dọa.

Chiến lược mang tính bước ngoặt dành cho các Quốc đảo nhỏ đang phát triển và châu Phi

Kỳ họp lần này cũng đánh dấu một cột mốc lịch sử đối với các Quốc đảo nhỏ đang phát triển khi Chiến lược Di sản Thế giới dành cho các Quốc đảo nhỏ đang phát triển giai đoạn 2026–2034 được thông qua tại Busan, với ngân sách 13 triệu USD.

Chiến lược hướng đến việc nâng cao năng lực của các Quốc đảo nhỏ đang phát triển trong nhận diện, bảo vệ và quản lý các di sản thế giới, đồng thời giải quyết những thách thức đặc thù mà các quốc gia này đang phải đối mặt, đặc biệt là tác động của biến đổi khí hậu.

Bổ trợ cho Chiến lược Di sản Thế giới dành cho châu Phi, chiến lược mới sẽ cung cấp sự hỗ trợ phù hợp với điều kiện của từng Quốc đảo nhỏ đang phát triển. Đồng thời, chiến lược hướng tới việc biến di sản thành động lực cho phát triển bền vững, khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu và sự hòa nhập, trong đó cộng đồng địa phương được đặt ở vị trí trung tâm của công tác bảo vệ, quản lý và trao truyền di sản.

Thành tựu này phản ánh những nỗ lực bền bỉ của UNESCO và các đối tác nhằm nâng cao tính đại diện của Danh sách Di sản Thế giới, bảo đảm danh sách phản ánh đầy đủ hơn sự đa dạng phong phú về văn hóa và thiên nhiên của thế giới.

“Kỳ họp tại Busan đánh dấu một bước tiến quan trọng của Công ước Di sản Thế giới. Chúng ta đã cùng nhau chào đón những di sản thế giới đầu tiên của ba quốc gia châu Phi, ghi nhận những di sản đầu tiên của hai Quốc đảo nhỏ đang phát triển và thông qua chiến lược mười năm đầu tiên dành cho các Quốc đảo nhỏ đang phát triển.

Những thành tựu này cho thấy hợp tác đa phương có thể mang lại những kết quả như thế nào khi các quốc gia thành viên cùng làm việc trong tinh thần đối thoại và đồng thuận.

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Chủ tịch và các thành viên Ủy ban, tất cả các quốc gia thành viên, các cơ quan tư vấn, Chính phủ và nhân dân Hàn Quốc, các đối tác và Ban Thư ký UNESCO vì sự tận tâm và những đóng góp xuất sắc trong suốt kỳ họp.

Cùng nhau, chúng ta đang xây dựng một Danh sách Di sản Thế giới phản ánh đầy đủ hơn sự đa dạng của nhân loại, đồng thời củng cố trách nhiệm chung trong việc bảo vệ các di sản cho các thế hệ tương lai.”

Khaled El-Enany
Tổng Giám đốc UNESCO

Ngày càng nhiều địa điểm ký ức được công nhận

Từ năm 2023, Danh sách Di sản Thế giới đã bổ sung loại hình “địa điểm ký ức” nhằm ghi nhận những sự kiện mà một quốc gia, người dân và các cộng đồng của quốc gia đó mong muốn tưởng niệm.

Ngày nay, các địa điểm ký ức là những không gian của hòa giải, tưởng niệm và suy ngẫm trong hòa bình.

Tại kỳ họp lần này, các bãi biển diễn ra cuộc đổ bộ Normandy ngày 6 tháng 6 năm 1944 của Pháp đã được ghi danh vào Danh sách Di sản Thế giới với tư cách là một địa điểm ký ức, nhằm tưởng niệm cuộc đổ bộ của lực lượng Đồng minh trong Chiến tranh thế giới thứ hai.

Nguồn: https://www.unesco.org/en/articles/unesco-world-heritage-25-new-sites-inscribed?hub=80094