Festival Thăng Long – Hà Nội 2026: “Dòng chảy di sản” kết nối di sản với đời sống đương đại

Chiều 20/8/2026, tại Di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Festival Thăng Long – Hà Nội lần thứ II năm 2026 chính thức được công bố với chủ đề “Dòng chảy di sản – Heritage Flow”. Diễn ra từ ngày 11 đến 20/9 tại nhiều không gian văn hóa, di sản tiêu biểu của Thủ đô, Festival tiếp tục đặt ra một cách tiếp cận đáng chú ý: di sản không chỉ là những giá trị cần gìn giữ, mà còn có thể trở thành nguồn lực cho sáng tạo, giáo dục, du lịch và các ngành công nghiệp văn hóa.

Bà Lê Thị Ánh Mai – Phó Giám đốc Sở Văn hóa – Thể thao – Du lịch Hà Nội phát biểu tại họp báo. Nguồn: BTC

Festival Thăng Long – Hà Nội lần thứ II năm 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Hà Nội chủ trì, phối hợp với các sở, ban, ngành, địa phương và đơn vị liên quan tổ chức. Chương trình tiếp nối Festival lần thứ nhất năm 2025, đồng thời mở rộng cả về không gian hoạt động, thành phần tham gia và cách đưa di sản vào đời sống đương đại.

Nếu chủ đề năm 2025 “Di sản – Kết nối – Thời đại” nhấn mạnh việc đưa các giá trị văn hóa truyền thống vào những cuộc gặp mới với công chúng, thì “Dòng chảy di sản – Heritage Flow” năm nay đi sâu hơn vào quá trình di sản được tiếp nối qua thời gian.

Theo Ban Tổ chức, di sản được nhìn nhận như “một dòng chảy liên tục của lịch sử”: hình thành từ quá khứ, hiện diện trong đời sống hôm nay và tiếp tục được trao truyền, sáng tạo trong tương lai. Bảo tồn vì thế không dừng ở việc gìn giữ hiện vật hay thực hành cũ, mà được mở rộng thông qua nghệ thuật, trải nghiệm và sự tham gia trực tiếp của cộng đồng.

Đây cũng là trục xuyên suốt của Festival năm nay: từ Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Bảo tàng Hà Nội đến Bát Tràng và khu vực trung tâm quanh Tượng đài Cảm tử – Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, mỗi không gian mang một lớp ký ức khác nhau của Hà Nội, đồng thời được đặt vào những hình thức thể hiện mới.

Từ Hoàng thành Thăng Long đến những “chuyến tàu” nối tiếp tinh hoa

Hoàng thành Thăng Long là một trong những tâm điểm của Festival.

Chương trình nghệ thuật khai mạc ngày 11/9 dự kiến có quy mô khoảng 5.000 đại biểu, khách mời trong nước và quốc tế. Thay vì tái hiện di sản theo cách thuần túy minh họa, chương trình kết hợp ca, múa, nhạc với các công nghệ trình diễn như 3D mapping, thực tế ảo tăng cường (AR), sàn xoay và các hiệu ứng sân khấu hiện đại.

Trong những ngày tiếp theo, Hoàng thành tiếp tục là nơi diễn ra chương trình giao lưu nghệ thuật quốc tế “Thăng Long – Hà Nội, nhịp cầu di sản”, với sự tham gia dự kiến của các đoàn nghệ thuật đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ cùng các đoàn trong nước từ Điện Biên, Đắk Lắk, Huế và Thành phố Hồ Chí Minh.

Một điểm đáng chú ý khác là chương trình nhạc trẻ ngày 13/9 lấy hình tượng “MOVE Fest – Chuyến tàu tiếp nối tinh hoa” làm ý niệm xuyên suốt. Ở đây, thế hệ trẻ không được đặt ở vị trí người đứng ngoài quan sát di sản, mà trở thành một phần của quá trình tiếp nối và tái tạo những giá trị đã có.

Cách lựa chọn này cho thấy Festival đang cố gắng giải một bài toán quen thuộc của các thiết chế văn hóa: làm thế nào để di sản không chỉ được kể lại, mà còn có thể bước vào ngôn ngữ của những thế hệ công chúng mới.

Đạo diễn Phạm Hoàng Giang giới thiệu những điểm mới của Festival Thăng Long – Hà Nội 2026. Nguồn: BTC

Văn Miếu – Quốc Tử Giám: từ nơi lưu giữ ký ức đến không gian trải nghiệm

Nếu Hoàng thành Thăng Long tập trung vào những chương trình trình diễn quy mô lớn, Văn Miếu – Quốc Tử Giám trở thành một không gian trải nghiệm kéo dài trong nhiều ngày.

Theo bảng hoạt động của Festival, tại đây sẽ diễn ra các chương trình trưng bày nghệ thuật lịch sử áo dài “Nét Hà Thành”, triển lãm tranh và tượng “Nét Kinh Kỳ”, trưng bày trống truyền thống “Nhất Trống”, giao lưu thư pháp “Nét chữ an nhiên”, cùng chương trình mapping “Trường học đầu tiên”.

Điểm chung của các hoạt động này là cùng lấy chất liệu từ những thực hành văn hóa quen thuộc nhưng đặt chúng vào một bối cảnh trải nghiệm mới.

Áo dài không chỉ xuất hiện như trang phục; thư pháp không chỉ là một kỹ năng biểu diễn; trống không chỉ là nhạc cụ; Văn Miếu cũng không chỉ là phông nền lịch sử. Mỗi yếu tố được đặt vào một cuộc đối thoại giữa ký ức và cách diễn giải hôm nay.

Đó chính là một trong những cách “Dòng chảy di sản” trở nên cụ thể: di sản được tiếp nhận không chỉ bằng việc nhìn, mà thông qua nghe, xem, trải nghiệm và tham gia.

Khi một Festival không kết thúc cùng ngày bế mạc

Một trong những chi tiết đáng chú ý nhất của Festival năm nay nằm ở Bảo tàng Hà Nội.

Từ ngày 11/9 đến hết năm 2026, Bảo tàng sẽ tiếp tục tổ chức các hoạt động triển lãm, trải nghiệm và trình diễn di sản văn hóa phi vật thể với sự tham gia của nghệ nhân, nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, các câu lạc bộ, trường đào tạo và những không gian văn hóa sáng tạo.

Điều này khiến Bảo tàng Hà Nội không chỉ là một điểm tổ chức trong mười ngày Festival, mà còn trở thành nơi một phần nội dung được tiếp tục sau khi chương trình chính khép lại.

Đây là một chi tiết quan trọng nếu nhìn Festival từ câu chuyện rộng hơn về phát huy di sản.

Một sự kiện có thể thu hút công chúng trong một khoảng thời gian ngắn. Nhưng giá trị lâu dài chỉ xuất hiện khi những quan hệ, tri thức và thực hành được kích hoạt trong sự kiện có cơ hội tiếp tục tồn tại.

Ở phương diện đó, việc các chương trình tại Bảo tàng Hà Nội kéo dài đến cuối năm cho thấy một hướng tiếp cận đáng chú ý: tạo thêm đời sống cho di sản sau sân khấu Festival.

Bát Tràng: khi chất liệu nghề trở thành ngôn ngữ nghệ thuật

Tại Bát Tràng, Festival lựa chọn một cách tiếp cận khác.

“Thanh âm Gốm”, dự kiến diễn ra ngày 19/9, khai thác âm thanh từ chất liệu và nhạc cụ bằng gốm, qua đó đưa một nghề thủ công truyền thống vào ngôn ngữ trình diễn nghệ thuật mới.

Ở đây, gốm không chỉ xuất hiện dưới hình thức sản phẩm hoàn chỉnh.

Vật liệu, âm thanh và kỹ thuật nghề trở thành chất liệu sáng tạo.

Sự chuyển đổi nhỏ ấy phản ánh một vấn đề lớn hơn đối với các làng nghề trong một thành phố sáng tạo: giá trị của nghề không nhất thiết chỉ nằm trong việc tái tạo những sản phẩm cũ, mà còn ở khả năng để tri thức và kỹ năng truyền thống tham gia vào những hình thức văn hóa mới.

Khi thời trang bước vào “Dòng chảy di sản”

Ở khu vực Tượng đài Cảm tử, chương trình thời trang “Sắc màu Hà Nội – The Color of Hanoi” ngày 19/9 tiếp tục khai thác sự giao thoa giữa truyền thống và sáng tạo đương đại.

Chương trình sử dụng thời trang và thiết kế như một ngôn ngữ để kết nối chất liệu bản địa, nghề thủ công, lụa, mây tre và những biểu tượng văn hóa Hà Nội với cách thể hiện mới. Các nhà thiết kế Hà Duy, Cao Minh Tiến và Adrian Anh Tuấn dự kiến tham gia chương trình.

Sự xuất hiện của thời trang trong một Festival về di sản cũng cho thấy phạm vi của khái niệm “bảo tồn” đang được mở rộng.

Nếu một chất liệu truyền thống chỉ tồn tại trong kho lưu trữ hoặc trong chính hình thức cũ của nó, khả năng tiếp cận công chúng sẽ luôn có giới hạn. Nhưng khi những chất liệu ấy đi vào thiết kế, trình diễn hoặc sản phẩm mới, chúng có thêm cơ hội bước vào đời sống đương đại.

Điều cần giữ lại trong quá trình ấy không đơn thuần là hình thức, mà là tri thức và câu chuyện tạo nên giá trị của chất liệu.

Di sản như một nguồn lực cho công nghiệp văn hóa

Festival năm nay có sự tham gia của nghệ sĩ, nghệ nhân, nhà thiết kế, trường đào tạo nghệ thuật, doanh nghiệp văn hóa, các nhà nghiên cứu và cộng đồng sáng tạo trong nước và quốc tế.

Cấu trúc ấy cho thấy Festival không chỉ hướng tới việc đưa công chúng đến với các chương trình biểu diễn.

Một mục tiêu rộng hơn được Ban Tổ chức xác định là tạo điều kiện để những người đang nắm giữ, nghiên cứu và sáng tạo từ di sản có cơ hội gặp nhau.

Trong thông cáo chính thức, việc kết nối di sản với nghệ thuật, sáng tạo, giáo dục, du lịch và hoạt động cộng đồng được đặt trong mục tiêu phát triển bền vững, thúc đẩy các ngành công nghiệp văn hóa và từng bước hình thành những sản phẩm văn hóa đặc trưng của Thủ đô.

Đây cũng là điểm khiến Festival Thăng Long – Hà Nội có thể được nhìn rộng hơn một chuỗi chương trình biểu diễn.

Một di sản chỉ có thể tiếp tục tồn tại trong đời sống khi có người nghiên cứu nó, người thực hành nó, người sáng tạo từ nó, công chúng muốn tiếp cận và — trong một số trường hợp — một thị trường giúp những giá trị mới được tạo ra có khả năng duy trì.

Từ “Dòng chảy di sản” đến Hà Nội – Thành phố Sáng tạo

Festival Thăng Long – Hà Nội diễn ra trong một năm Hà Nội tiếp tục đẩy mạnh nhiều chương trình liên quan đến văn hóa, di sản và sáng tạo.

Khoảng hai tháng sau Festival, thành phố sẽ bước vào cao điểm của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, với trọng tâm hướng tới kinh tế sáng tạo.

Hai sự kiện có mục tiêu và cấu trúc khác nhau.

Festival Thăng Long – Hà Nội lấy di sản, giao lưu văn hóa và những hình thức trình diễn làm một trong những nền tảng chính. Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội lại hướng mạnh hơn tới thiết kế, thử nghiệm, các ngành sáng tạo và câu hỏi về cách sáng tạo tạo ra giá trị mới cho thành phố.

Nhưng đặt cạnh nhau, chúng cho thấy một chuyển động đáng chú ý: Hà Nội đang tìm nhiều cách khác nhau để đưa văn hóa và di sản ra khỏi vị trí của những nguồn lực chỉ được bảo tồn, để tham gia sâu hơn vào giáo dục, du lịch, thiết kế, nghệ thuật và đời sống kinh tế. Điều này phù hợp với vị thế của Hà Nội — Thành phố Vì hòa bình và thành viên Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo UNESCO trong lĩnh vực Thiết kế.

Với “Dòng chảy di sản”, câu hỏi quan trọng vì thế không chỉ nằm ở việc Festival sẽ có bao nhiêu chương trình hay thu hút bao nhiêu người. Điều đáng theo dõi hơn là sau ngày 20/9, những mối liên hệ được tạo ra giữa nghệ nhân, nghệ sĩ, nhà thiết kế, cộng đồng và các thiết chế văn hóa sẽ tiếp tục như thế nào. Bởi nếu di sản thực sự là một “dòng chảy”, giá trị của nó không kết thúc khi sân khấu tắt đèn.

Một số hoạt động chính của Festival Thăng Long – Hà Nội 2026

11/9

Khai mạc Festival tại Hoàng thành Thăng Long.

12/9

Khai mạc trưng bày và tọa đàm “Hướng về thành phố xa xưa: Hai thập niên tân nhạc Hà Nội (1934-1954)” tại Bảo tàng Hà Nội (Thời gian trưng bày: Từ 12/9 đến 30/9/2026).
Giao lưu nghệ thuật quốc tế “Thăng Long – Nhịp cầu di sản” tại Hoàng thành Thăng Long.
Chương trình nghệ thuật “Khai Văn” tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám.

13/9

Chương trình nhạc trẻ “Dòng chảy di sản – Chuyến tàu tiếp nối tinh hoa” tại Hoàng thành Thăng Long.

11–19/9

Trưng bày nghệ thuật lịch sử áo dài “Nét Hà Thành” tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám.

12–19/9

Trưng bày tranh, tượng về Thăng Long – Hà Nội “Nét Kinh Kỳ”.

14–19/9

Trưng bày trống truyền thống “Nhất Trống”.

15–19/9

Trưng bày và giao lưu thư pháp “Nét chữ an nhiên”.

16/9

Mapping Quốc Tử Giám “Trường học đầu tiên”.

18/9

Chương trình biểu diễn các loại hình nghệ thuật dân gian, sân khấu cộng đồng: “Âm nhạc và di sản” tại Bảo tàng Hà Nội.

19/9

Chương trình thời trang “Sắc màu Hà Nội – The Color of Hanoi” tại khu vực Tượng đài Cảm tử.
Chương trình nghệ thuật đương đại “Kết nối di sản – Kiến tạo tương lai” tại Bảo tàng Hà Nội.

19–20/9