Chiều nay (20/8), tại Nhà Thái Học – Văn Miếu Quốc Tử Giám, UBND Thành phố Hà Nội chính thức công bố Festival Thăng Long – Hà Nội lần thứ II, năm 2026, mang chủ đề “Dòng chảy di sản – Heritage Flow”. Đây là thời điểm thích hợp để nhìn lại những gì mùa Festival đầu tiên đã làm được, và đặt câu hỏi: một sự kiện tôn vinh di sản có thể đóng vai trò gì trong hành trình xây dựng Hà Nội thành đô thị sáng tạo?

Khai mạc Festival Thăng Long – Hà Nội lần thứ nhất. Nguồn: Cổng thông tin Điện tử TP Hà Nội

Mùa đầu tiên: phép thử cho một mô hình mới

Festival Thăng Long – Hà Nội lần thứ nhất, tổ chức từ 1 đến 16/11/2025 với chủ đề “Di sản – Kết nối – Thời đại”, đã khép lại với những con số vượt kỳ vọng: gần 200.000 lượt khách trực tiếp, gần 1 triệu lượt tiếp cận trên mạng xã hội. Lễ hội Áo dài Du lịch tại Bảo tàng Hà Nội thu hút 25.000 khách; các hoạt động tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám đón 75.000 lượt; lễ hội múa rối quy mô lớn nhất từ trước tới nay quy tụ 19 đoàn với gần 800 nghệ sĩ, nghệ nhân.

Nhưng con số không phải là điều đáng chú ý nhất. Điểm nhấn thực sự nằm ở cách Festival trao “sân chơi sáng tạo” cho chính cộng đồng dân cư: 15 hoạt động trình diễn di sản như múa Bài Bông, múa Bồng, hội vật Cầu Thúy Lĩnh, các loại hình rối truyền thống được đưa ra khỏi khuôn khổ trình diễn chuyên nghiệp, trở thành không gian để người dân Thủ đô là chủ thể văn hóa, không chỉ là khán giả. Ban Tổ chức từng chia sẻ, đây là dịp để “nhìn lại và tiếp nối dòng chảy văn hóa của Thủ đô, trong đó di sản không chỉ được gìn giữ mà còn được làm sống động trong đời sống hôm nay”.

Chương mở màn của Chương trình Nghệ thuật Di sản – Kết nối – Thời đại tại Lễ Khai mạc Festival Thăng Long – Hà Nội lần thứ I. Nguồn: Cổng TTĐT TP Hà Nội

Di sản như một nguồn lực, không chỉ một ký ức

Cách tiếp cận này đáng chú ý dưới góc nhìn của hanoicreativecity.com, bởi nó phản ánh đúng tinh thần mà Hà Nội đang theo đuổi kể từ khi gia nhập Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO năm 2019: di sản không phải là tài sản tĩnh cần bảo tồn nguyên trạng, mà là nguồn lực sống, có thể tái tạo giá trị kinh tế và văn hóa liên tục. Festival Thăng Long – Hà Nội, theo hướng đó, không đơn thuần là một lễ hội trình diễn nghệ thuật truyền thống, mà đang dần được định vị như một công cụ phát triển công nghiệp văn hóa – cùng mục tiêu với Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội đang diễn ra song song trong năm 2026.

Nếu Lễ hội Thiết kế Sáng tạo (HFCD) tiếp cận thành phố sáng tạo từ hướng thiết kế, công nghệ và không gian đô thị đương đại, thì Festival Thăng Long – Hà Nội tiếp cận từ hướng ngược lại: bắt đầu từ di sản, đưa di sản vào đối thoại với đời sống hiện tại. Hai sự kiện, vận hành trên hai logic khác nhau, nhưng cùng hội tụ về một đích: xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị mà trong đó, quá khứ và hiện tại không tách rời.

Một tiết mục Múa tại Lễ khai mạc Festival Thăng Long – Hà Nội lần thứ I. Nguồn: Cổng TTĐT TP Hà Nội.

Mùa thứ hai: mở rộng quy mô, giữ nguyên tinh thần

Theo Kế hoạch số 173/KH-UBND, Festival Thăng Long – Hà Nội lần thứ II năm 2026 dự kiến diễn ra từ 11 đến 20/9, tại chuỗi không gian di sản tiêu biểu: Hoàng thành Thăng Long (nơi tổ chức đêm khai mạc tối 11/9), Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Bảo tàng Hà Nội, làng gốm Bát Tràng và khu vực hồ Hoàn Kiếm, trước khi khép lại tại Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục vào tối 20/9.

Điểm khác biệt so với mùa đầu nằm ở độ mở rộng không gian: từ trung tâm khu di tích, Festival năm nay vươn ra tới một làng nghề ở ngoại thành – Bát Tràng – cho thấy chủ đề “Dòng chảy di sản” được hiểu không chỉ là dòng chảy thời gian, mà còn là dòng chảy địa lý, kết nối di sản đô thị với di sản làng nghề. Một số hoạt động đã được hé lộ, trong đó có vở diễn “Thăng Long Ngự Yến” và chuỗi trải nghiệm tinh hoa làng nghề tại Bảo tàng Hà Nội – dự kiến sẽ kéo dài đến hết năm 2026, vượt ra khỏi khung 10 ngày chính hội.

Điểm hẹn tháng 9, và xa hơn là tháng 11

Với việc chủ đề chính thức “Dòng chảy di sản – Heritage Flow” được công bố chiều nay, giới quan sát văn hóa Hà Nội có thêm một cột mốc để đối chiếu: liệu mô hình “trao sân chơi sáng tạo cho cộng đồng” từng thành công năm 2025 có được nhân rộng, và liệu Festival tháng 9 có tạo được hiệu ứng khởi động, dẫn dắt sự chú ý của công chúng tới cao điểm lớn hơn — Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, khai mạc 20/11 tới đây.

Nếu điều đó xảy ra, Hà Nội sẽ có trong tay không phải một, mà hai sự kiện lớn trong cùng một năm, cùng củng cố một câu chuyện: một thành phố nơi di sản nghìn năm và tinh thần sáng tạo đương đại không cạnh tranh, mà bổ sung cho nhau.