Gia nhập Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo UNESCO từ năm 2019, Hà Nội đã có lễ hội, không gian sáng tạo, chính sách — nhưng vẫn thiếu thứ quan trọng hơn: một hệ thống dữ liệu đủ mạnh để biết chính xác kinh tế sáng tạo đang ở đâu, lớn bao nhiêu và cần được dẫn dắt như thế nào.

Một hoạt động thuộc chương trình Lễ hội Thiết kế sáng tạo tại Hà Nội. Ảnh: hanoicreativecity.com

Kinh nghiệm từ các nền kinh tế sáng tạo phát triển cho thấy dữ liệu không phải sản phẩm phụ của chính sách — dữ liệu là điều kiện để chính sách vận hành hiệu quả. Hà Nội đang tìm cách kiến tạo nền tảng đó, và đây là lý do Đề án “Bộ chỉ tiêu thống kê các ngành công nghiệp văn hóa trên địa bàn thành phố Hà Nội” được coi là một nhiệm vụ trọng tâm, không phải công việc hành chính thông thường.

Ngày 25/4/2024, UBND thành phố Hà Nội ban hành Kế hoạch số 129/KH-UBND, tập trung hoàn thiện các cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thủ đô. Khung chính sách đó đã có. Điều còn thiếu là công cụ để biết các ngành công nghiệp văn hóa đang thực sự đóng góp bao nhiêu vào nền kinh tế Thủ đô — và đang phát triển theo hướng nào.

Khi cam kết quốc tế đòi hỏi bằng chứng

Là địa phương đầu tiên của cả nước ban hành nghị quyết riêng về phát triển công nghiệp văn hóa, Hà Nội cho thấy sự tiên phong và tầm nhìn chiến lược trong việc lấy văn hóa làm nguồn lực để phát triển kinh tế – xã hội. Song tính tiên phong về chính sách chỉ thực sự có giá trị khi được kiểm chứng bằng số liệu.

Áp lực đó càng rõ từ góc độ quốc tế. Là thành viên Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo UNESCO (UCCN) trong lĩnh vực Thiết kế từ năm 2019, Hà Nội đang triển khai cách tiếp cận mới — đưa văn hóa, di sản thành nguồn lực phát triển. Nhưng để khẳng định vị thế trong mạng lưới 408 thành phố toàn cầu, Hà Nội cần chứng minh bằng dữ liệu có thể so sánh quốc tế — không chỉ bằng sự kiện và hình ảnh.

Đây chính là lý do hội thảo ngày 3/6/2026 tại Văn phòng UNESCO tại Hà Nội — do Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội và UNESCO đồng chủ trì — đặt trọng tâm vào kinh nghiệm quốc tế trong xây dựng bộ chỉ tiêu thống kê công nghiệp văn hóa. Ông Nguyễn Đình Thúy, nguyên Vụ trưởng Vụ Thống kê Công nghiệp (Tổng cục Thống kê), nhấn mạnh việc xây dựng hệ thống chỉ tiêu cần dựa trên các tiêu chuẩn của UNESCO để nâng cao khả năng hội nhập và đánh giá, đồng thời phải xác định được những giá trị độc đáo, lợi thế cạnh tranh và đặc trưng riêng của hệ sinh thái công nghiệp văn hóa Hà Nội.

Bà Bùi Thị Hương Thủy – Phó Trưởng phòng Quản lý Di sản văn hóa (Sở VH&TT Hà Nội) phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Hà Nội mới.

Vòng tham vấn thứ hai diễn ra ngày 19/6/2026, do Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội phối hợp với Cục Thống kê thành phố và Viện Nghiên cứu phát triển Kinh tế – Xã hội Hà Nội tổ chức. Với 30 tham luận và gần 10 ý kiến thảo luận trực tiếp, hội thảo tập trung vào các giải pháp triển khai cụ thể và chốt lộ trình: Ban Chủ nhiệm Đề án sẽ trình thành phố ban hành Bộ chỉ số thí điểm — với 95 chỉ tiêu đã được đề xuất — vào cuối tháng 6/2026.

Dữ liệu mở, hệ sinh thái mở

Không chỉ là bài toán đo lường, Bộ chỉ tiêu còn được thiết kế như một hạ tầng chia sẻ. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thị Ngọc Quyên, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu sáng tạo (Trường Đại học Ngoại Thương), nhấn mạnh Bộ chỉ tiêu cần được thiết kế theo hướng mở, có khả năng kết nối giữa các ngành, các cấp, tạo điều kiện cho các chủ thể tiếp cận và khai thác. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy khi dữ liệu công nghiệp sáng tạo được mở và có thể kiểm chứng độc lập, nó thu hút đầu tư tư nhân hiệu quả hơn bất kỳ ưu đãi thuế nào — vì nhà đầu tư thấy được thị trường thay vì chỉ thấy lời hứa.

Tiếp cận đa chiều đó cũng được Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Chiện, Phó Viện trưởng Xã hội học và Tâm lý học, nhắc tới khi ông lưu ý rằng công nghiệp văn hóa đòi hỏi cách nhìn liên ngành, kết hợp giữa kinh tế, văn hóa và các yếu tố xã hội — và rằng các chỉ tiêu cần phản ánh được hoạt động của từng giai đoạn, từng quý, từng năm, phù hợp với các cấp độ quản lý từ Trung ương đến địa phương.

Hạ tầng cho tháng 11

Lộ trình không còn nhiều thời gian. Theo đề xuất được trình bày tại các hội thảo chuyên đề, thành phố dự kiến xây dựng cơ sở dữ liệu thống kê công nghiệp văn hóa trên nền tảng số, công bố báo cáo thường niên và ứng dụng dữ liệu lớn (Big Data) cùng trí tuệ nhân tạo (AI) trong thu thập, phân tích dữ liệu.

Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 mang chủ đề “Kinh tế sáng tạo” sẽ khai mạc ngày 20/11/2026. Đây không còn là lễ hội thuần văn hóa — đây là cơ hội để Hà Nội trình bày trước cộng đồng sáng tạo quốc tế một mô hình phát triển có căn cứ, có số liệu và có thể nhân rộng.

Đại hội Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XVIII (nhiệm kỳ 2025–2030) đã xác lập định hướng xây dựng Thủ đô “Văn hiến – Văn minh – Hiện đại – Hạnh phúc”, coi phát triển các ngành công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo là một động lực mới của đô thị. Một bộ chỉ tiêu thống kê chuyên biệt, được ban hành và vận hành thực chất, chính là cách Hà Nội chuyển định hướng đó từ văn kiện thành thực tiễn quản trị — và từ cam kết với UNESCO thành dữ liệu mà cả thế giới có thể đọc được.

————————————

Danh sách nguồn tham khảo

1. Báo Hà Nội Mới, 20/6/2026: “Giải pháp triển khai Bộ chỉ tiêu thống kê các ngành công nghiệp văn hóa”
2. Cổng thông tin Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, 4/6/2026: “Kinh nghiệm trong nước và quốc tế trong xây dựng Bộ chỉ tiêu thống kê các ngành công nghiệp văn hóa”
3. Báo điện tử Chính phủ – Thăng Long, 4/6/2026: “Hà Nội xây dựng Bộ chỉ tiêu thống kê các ngành công nghiệp văn hóa”
4. Báo TTXVN/Bộ Văn hóa Thể thao Du lịch, 19/6/2026: “Hà Nội đưa ẩm thực vào nhóm ngành công nghiệp văn hóa trọng điểm”
5. Cổng thông tin Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội: “Xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị” (thông tin Lễ hội Thiết kế Sáng tạo 2026)
6. Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch: “Hà Nội gắn công nghiệp văn hóa với Thành phố sáng tạo” (Nghị quyết 09-NQ/TU, Nghị quyết 24 và 25/2025/NQ-HĐND)
7. Thành ủy Hà Nội: Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XVIII, nhiệm kỳ 2025–2030