
Phù Đổng ra mắt bản đồ số 101 di tích, đưa di sản vào không gian sáng tạo
Ngày 14/11, xã Phù Đổng (Hà Nội) triển khai mô hình Không gian sáng tạo di sản tại đền Phù Đổng, đồng thời ra mắt bản đồ số giới thiệu 101 di tích và công nghệ tham quan thực tế ảo tại năm điểm đến. Hoạt động mở thêm hướng kết hợp bảo tồn, giáo dục và phát triển du lịch văn hóa ở ngoại thành.
Ngày 14/11, tại Di tích quốc gia đặc biệt đền Phù Đổng, UBND xã Phù Đổng tổ chức chương trình hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), chính thức triển khai mô hình Không gian sáng tạo di sản Phù Đổng và tổng kết đợt cao điểm 100 ngày chuyển đổi số trên địa bàn.
Điểm đáng chú ý của mô hình là cách tiếp cận di sản không chỉ thông qua tham quan, tìm hiểu lịch sử mà còn bằng những hoạt động thực hành, trải nghiệm và sáng tạo. Những hình tượng, câu chuyện và nghi thức gắn với truyền thuyết Thánh Gióng được khai thác làm chất liệu để người dân, đặc biệt là học sinh, trực tiếp tham gia và tạo ra các sản phẩm mang dấu ấn văn hóa địa phương.

Ra mắt Bản đồ số di sản xã Phù Đổng, giới thiệu hệ thống 101 di tích trên địa bàn. Ảnh: Báo Hànộimới
Từ 101 di tích trên bản đồ đến năm điểm tham quan thực tế ảo
Một trong những kết quả nổi bật được công bố tại sự kiện là Bản đồ số di sản xã Phù Đổng, giới thiệu hệ thống 101 di tích lịch sử, văn hóa trên địa bàn.
Trong giai đoạn này, nền tảng tích hợp công nghệ tham quan thực tế ảo VR360 tại năm địa điểm tiêu biểu, gồm Đền Thượng, đền Hạ, miếu Ban, chùa Kiến Sơ và chùa Nành.
Thông qua hình ảnh toàn cảnh 360 độ, người dùng có thể quan sát không gian kiến trúc, cảnh quan di tích từ xa, tìm hiểu các điểm đến và tiếp cận những thông tin trực quan trên môi trường số.
Cùng với bản đồ số, Cổng thông tin du lịch Phù Đổng cũng chính thức được giới thiệu, hướng tới cung cấp thông tin về di tích, điểm tham quan và tiềm năng du lịch văn hóa của địa phương.
Việc ra mắt đồng thời hai nền tảng đánh dấu bước chuyển từ hoạt động giới thiệu di sản tại chỗ sang mở rộng khả năng tiếp cận trên môi trường số.
Đối với địa phương sở hữu nhiều di tích, bản đồ số không chỉ hỗ trợ du khách tìm kiếm thông tin mà còn tạo điều kiện kết nối các điểm đến thành những tuyến tham quan có chủ đề, thay vì giới thiệu từng di tích riêng lẻ.
Theo Phó Chủ tịch UBND xã Phù Đổng Nguyễn Đình Quang, việc số hóa di tích và các điểm du lịch giúp người dân, du khách tiếp cận thông tin thuận tiện hơn, góp phần quảng bá hình ảnh quê hương và lan tỏa giá trị di sản.
Ông Nguyễn Đình Quang cũng cho biết, địa phương sẽ tiếp tục đẩy mạnh số hóa di tích, danh lam thắng cảnh và tăng cường đưa nội dung giáo dục di sản vào trường học.
Khi Hội Gióng trở thành chất liệu sáng tạo
Nếu bản đồ số mở rộng khả năng tiếp cận di sản thì Không gian sáng tạo di sản Phù Đổng hướng tới thay đổi cách công chúng trải nghiệm những giá trị văn hóa truyền thống.
Tại sự kiện, Ban Tổ chức tái hiện một số nghi thức đặc sắc của Hội Gióng, trong đó có màn trình diễn của Đội quân Phù Giá, gắn với hình tượng đoàn quân theo Thánh Gióng ra trận.
Các em học sinh được tham gia tô vẽ nón, quạt của Đội quân Phù Giá, vẽ tranh và hóa thân thành những nhân vật trong truyền thuyết Thánh Gióng.
Những hoạt động này nằm trong định hướng của chương trình giáo dục di sản “Đánh thức giác quan – Đánh thức tình yêu di sản”, sử dụng hình ảnh, âm thanh, câu chuyện, trò chơi và thực hành để đưa tri thức văn hóa đến gần hơn với trẻ em.
Thay vì chỉ tiếp nhận thông tin qua lời giới thiệu, học sinh có cơ hội tìm hiểu biểu tượng, nhân vật và ý nghĩa của di sản thông qua hoạt động trực tiếp.
Cách tổ chức này đặc biệt phù hợp với Hội Gióng, một di sản có hệ thống nghi lễ, biểu tượng và hình thức trình diễn phong phú.

Các em học sinh tham gia trải nghiệm tại Không gian sáng tạo di sản Phù Đổng. Ảnh: Báo Nhân dân
Hội Gióng ở đền Phù Đổng và đền Sóc được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại năm 2010.
Theo UNESCO, lễ hội tái hiện chiến công của Thánh Gióng thông qua các nghi thức mang tính biểu tượng như múa cờ, diễn trận, tiếng trống, tiếng chiêng và sự tham gia của nhiều nhóm nhân vật được cộng đồng lựa chọn, chuẩn bị từ trước.
Chính hệ thống biểu tượng giàu tính tạo hình và trình diễn ấy mang đến nhiều khả năng phát triển hoạt động giáo dục, thiết kế, mỹ thuật và sản phẩm lưu niệm gắn với di sản.
Tuy nhiên, việc khai thác chất liệu lễ hội cho các hoạt động sáng tạo cũng đòi hỏi sự phân biệt rõ giữa nghi thức truyền thống cần được gìn giữ với những hình thức trải nghiệm, diễn giải mới dành cho công chúng.
Từ hợp tác ba bên đến mô hình sáng tạo tại địa phương
Mô hình Không gian sáng tạo di sản Phù Đổng được triển khai trên cơ sở những hoạt động hợp tác đã hình thành trước đó giữa chính quyền địa phương, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp.
Tháng 9/2026, UBND xã Phù Đổng phối hợp với Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội và Công ty cổ phần Phù Đổng Green Park phát động chương trình “Phù Đổng sáng tạo – Khơi nguồn di sản, kiến tạo tương lai”.
Chương trình hướng tới thử nghiệm cách thức khai thác giá trị văn hóa địa phương thông qua thiết kế sáng tạo, giáo dục trải nghiệm, nghệ thuật và sự tham gia của cộng đồng.
Một trong những hoạt động đã được thực hiện là dự án “Hồng kỳ hành”, với các tác phẩm thiết kế lấy cảm hứng từ truyền thuyết Thánh Gióng và lịch sử Phù Đổng, được thể hiện trên 36 lá cờ khổ lớn.
Bên cạnh trưng bày còn có các hoạt động thực hành in mộc bản, làm sản phẩm thủ công, tham quan di tích và trải nghiệm sáng tạo dành cho học sinh.
Trong mô hình hợp tác này, di sản địa phương cung cấp chất liệu văn hóa; cơ sở đào tạo đóng góp năng lực nghiên cứu và thiết kế; doanh nghiệp hỗ trợ tổ chức hoạt động, còn chính quyền đóng vai trò kết nối các nguồn lực.
Đây cũng là hướng tiếp cận mà xã Phù Đổng xác định trong Đề án Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, lịch sử gắn với phát triển du lịch giai đoạn 2026–2030.
Việc chính thức triển khai Không gian sáng tạo di sản ngày 14/11, cùng với sự ra mắt bản đồ số và cổng thông tin du lịch, bổ sung những công cụ và hoạt động cụ thể cho định hướng hợp tác đã được khởi động trước đó.
Mở rộng không gian sáng tạo ra ngoài khu vực trung tâm
Trong tiến trình xây dựng Hà Nội trở thành Thành phố Sáng tạo về Thiết kế, một vấn đề được đặt ra là làm thế nào để hoạt động sáng tạo không chỉ tập trung ở các khu vực nội đô mà còn phát huy được nguồn lực văn hóa tại các làng quê, vùng ven và không gian di sản.
Phù Đổng là một trường hợp đáng chú ý bởi địa phương đang thử nghiệm kết hợp ba yếu tố: di sản văn hóa, công nghệ số và sự tham gia sáng tạo của cộng đồng.
Nếu được duy trì thường xuyên, những hoạt động như giáo dục di sản, thiết kế sản phẩm lưu niệm, trải nghiệm thủ công và tham quan số có thể mở rộng cơ hội tiếp cận văn hóa, đồng thời tạo thêm sản phẩm phục vụ du lịch địa phương.
Tuy nhiên, hiệu quả lâu dài của mô hình vẫn cần được đánh giá thông qua mức độ sử dụng các nền tảng số, số lượng và chất lượng hoạt động trải nghiệm, khả năng duy trì sự tham gia của cộng đồng cũng như những lợi ích thực tế mang lại cho địa phương.
Từ bản đồ số 101 di tích đến các hoạt động sáng tạo dựa trên Hội Gióng, Phù Đổng đang từng bước thử nghiệm cách đưa di sản vào đời sống đương đại. Đó cũng là một hướng phát triển hạ tầng sáng tạo đáng quan tâm của Hà Nội: bắt đầu từ những giá trị văn hóa sẵn có, kết nối tri thức và công nghệ để tạo thêm cơ hội trải nghiệm, học tập và sáng tạo cho cộng đồng.









