Đóng

Trên sân mái chợ Đồng Xuân, âm nhạc mở thêm một lối vào phố cổ

Tối 15/11, sân mái chợ Đồng Xuân trở thành điểm hẹn âm nhạc đặc biệt trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026. Không gian vốn ít được công chúng tiếp cận nay đón người dân và du khách đến thưởng thức nghệ thuật, khám phá một góc nhìn mới về khu chợ hơn trăm năm tuổi.

Một sân khấu khác lạ giữa lòng phố cổ

Khi những con phố quanh chợ Đồng Xuân lên đèn, trên khoảng sân mái của khu chợ, một không gian âm nhạc mở ra giữa cây xanh và những sắp đặt nghệ thuật. Không có sự ngăn cách thường thấy giữa sân khấu và hàng ghế khán giả, người biểu diễn và người nghe cùng chia sẻ những giai điệu trong một không gian gần gũi, với tầm nhìn hướng ra những mái nhà phố cổ.

Đó là trải nghiệm mà chương trình “Nhạc phục vụ cộng đồng” mang đến tối 15/11, trong khuôn khổ chuỗi hoạt động “Đồng Xuân Vui Vui Vui” của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.

Các tiết mục được tổ chức trong ba khung giờ, từ 18h đến 20h30, với hình thức biểu diễn giản dị, khuyến khích sự giao lưu giữa nghệ sĩ và công chúng. Điều tạo nên sức hấp dẫn của chương trình không chỉ nằm ở những tác phẩm âm nhạc, mà còn ở chính địa điểm biểu diễn: sân mái của một trong những khu chợ lâu đời và nổi tiếng nhất Hà Nội.

Với người dân Thủ đô, chợ Đồng Xuân từ lâu gắn liền với những gian hàng, những chuyến giao thương và nhịp sống sầm uất của khu phố cổ. Ít người có dịp lên sân mái để nhìn ngắm thành phố từ một vị trí khác. Việc mở không gian này cho các hoạt động văn hóa đã tạo nên một trải nghiệm mới ngay tại công trình vốn rất quen thuộc.

Đối với những nghệ sĩ trẻ tham gia chương trình, đây cũng là một sân khấu khác biệt.

Hai nghệ sĩ trẻ mang đến những giai điệu mộc mạc, gần gũi trong chương trình Nhạc phục vụ cộng đồng tại sân mái chợ Đồng Xuân. Ảnh: Báo Hànộimới

Là một trong hai nghệ sĩ biểu diễn tối 15/11, chị Yến Trang, sinh viên Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, cho biết đây là lần đầu tiên chị có cơ hội hát trong một không gian cộng đồng như vậy.

“Trước đây, em luôn mong muốn được một lần hát mộc trong không gian gần gũi, nơi mọi người có thể cùng nghe nhạc, trò chuyện”, chị Yến Trang chia sẻ.

Nữ nghệ sĩ trẻ thừa nhận đã khá hồi hộp trước buổi diễn. Tuy nhiên, khi được thể hiện các ca khúc trước những người cùng yêu âm nhạc, trong không gian mà chị cảm nhận là lãng mạn và gần gũi, cảm giác lo lắng dần nhường chỗ cho sự xúc động.

Theo chị Yến Trang, điều đặc biệt của hình thức biểu diễn này là khả năng kết nối cảm xúc. Âm nhạc không chỉ được trình bày để khán giả thưởng thức, mà còn trở thành phương tiện giúp người biểu diễn và người nghe tìm thấy sự đồng điệu.

Chính sự gần gũi ấy làm nên một giá trị riêng của hoạt động âm nhạc cộng đồng. Người nghe không nhất thiết phải bước vào một nhà hát hay có kiến thức chuyên sâu về âm nhạc để tận hưởng tác phẩm. Một buổi tối, một không gian đẹp và những giai điệu được chia sẻ trực tiếp cũng có thể trở thành trải nghiệm nghệ thuật đáng nhớ.

Du khách thưởng thức âm nhạc trong không gian mở, được bài trí cây xanh và hoa. Ảnh: Báo Hànộimới

Từ khu chợ truyền thống đến không gian văn hóa cộng đồng

Theo kiến trúc sư Nguyễn Công Hiệp, Trưởng ban điều phối các hoạt động cộng đồng của lễ hội tại chợ Đồng Xuân, chương trình “Nhạc phục vụ cộng đồng” là một phần trong chuỗi hoạt động “Đồng Xuân Vui Vui Vui”, được xây dựng nhằm đưa văn hóa, nghệ thuật đến gần hơn với người dân và tiểu thương.

Sân mái chợ Đồng Xuân được lựa chọn bởi những lợi thế về không gian thoáng rộng, cây xanh và tầm nhìn hướng ra phố cổ. Đây là những điều kiện phù hợp để tổ chức hoạt động âm nhạc và chiếu phim cộng đồng, đồng thời mở ra khả năng sử dụng một khu vực trước đây chưa thường xuyên phục vụ các sinh hoạt văn hóa công cộng.

Theo kế hoạch được kiến trúc sư Nguyễn Công Hiệp chia sẻ, trong thời gian diễn ra lễ hội, Ban tổ chức dự kiến bố trí 16 ca biểu diễn âm nhạc và bốn buổi chiếu phim cộng đồng trên sân mái. Các nhóm nhạc trẻ và dàn nhạc giao hưởng trẻ được khuyến khích đăng ký, tham gia đóng góp tiết mục.

Việc huy động các nghệ sĩ trẻ và những nhóm biểu diễn cộng đồng cho thấy chương trình không chỉ hướng tới tổ chức các buổi thưởng thức nghệ thuật, mà còn tạo điều kiện để người thực hành nghệ thuật gặp gỡ công chúng trong những môi trường biểu diễn mới.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa khi đặt trong câu chuyện chuyển đổi công năng không gian đô thị.

Theo tư liệu lịch sử được giới thiệu trên nền tảng văn hóa, du lịch HanoiGo của Hà Nội, chợ Đồng Xuân được xây dựng từ năm 1889, trong quá trình chính quyền thuộc địa quy hoạch lại hệ thống chợ và hoạt động thương mại của thành phố. Trải qua hơn một thế kỷ, khu chợ trở thành một trong những biểu tượng của đời sống giao thương Hà Nội, gắn với ký ức của nhiều thế hệ cư dân.

Ngày nay, ngoài chức năng thương mại, khu chợ còn mang trong mình những giá trị về kiến trúc, lịch sử và văn hóa đô thị.

Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 đã chọn chợ Đồng Xuân làm một trong những không gian trọng điểm, với các hoạt động kết nối nghệ thuật đương đại, thiết kế sáng tạo và đời sống thương mại truyền thống.

Trong đó, triển lãm đa giác quan “Chạm Đồng Xuân”, diễn ra từ ngày 14 đến 28/11, quy tụ 25 nghệ sĩ và nhóm nghệ sĩ trong nước, quốc tế. Những chất liệu quen thuộc của khu chợ như vải vóc, mây tre hay giấy vàng mã được đưa vào các thực hành nghệ thuật, tạo nên cuộc đối thoại giữa môi trường giao thương và sáng tạo đương đại.

Nếu triển lãm đưa tác phẩm nghệ thuật vào không gian chợ, thì những buổi hòa nhạc và chiếu phim trên sân mái lại bổ sung một hướng tiếp cận khác: đưa công chúng đến khám phá những phần không gian trước đây ít được biết đến của công trình.

Hai hình thức này cùng gợi mở một khả năng: những địa điểm thương mại truyền thống có thể tiếp tục phục vụ hoạt động kinh doanh thường nhật, đồng thời đảm nhận thêm các chức năng văn hóa phù hợp.

Để âm nhạc trở thành một phần của nhịp sống thành phố

Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 diễn ra từ ngày 13 đến 28/11 với chủ đề “Thăng Long Kẻ Nghệ” – Kinh tế sáng tạo, tổ chức khoảng 150 hoạt động tại năm cụm không gian chính.

Theo thông tin công bố của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, một trong những định hướng quan trọng của lễ hội năm nay là khai thác tiềm năng của các công trình, địa điểm di sản và không gian công cộng, tạo thêm những điểm kết nối giữa nghệ thuật, cộng đồng và kinh tế sáng tạo.

Trong bối cảnh ấy, “Nhạc phục vụ cộng đồng” trên sân mái chợ Đồng Xuân là một thử nghiệm đáng chú ý.

Khác với mô hình tổ chức biểu diễn tập trung tại các nhà hát, hoạt động này đưa nghệ thuật đến gần hơn với đời sống thường nhật. Người tham dự có thể kết hợp thưởng thức âm nhạc với khám phá cảnh quan đô thị, trong khi nghệ sĩ có thêm cơ hội biểu diễn trước những nhóm công chúng đa dạng.

Đối với một thành phố có mật độ dân cư cao và nhiều công trình lịch sử như Hà Nội, câu chuyện phát triển không gian văn hóa không chỉ nằm ở việc xây dựng thêm những thiết chế mới. Đôi khi, một khu vực sẵn có, nếu được tổ chức và khai thác phù hợp, cũng có thể tạo nên giá trị mới cho cộng đồng.

Tuy nhiên, để những thử nghiệm như sân mái chợ Đồng Xuân phát huy hiệu quả lâu dài, cần tính đến các điều kiện vận hành cụ thể: khả năng tiếp cận thuận tiện, an toàn cho người tham gia, tổ chức chương trình phù hợp với hoạt động kinh doanh của khu chợ và nguồn lực duy trì sau lễ hội.

Một không gian chỉ thực sự trở thành điểm hẹn văn hóa khi công chúng có thể tiếp cận, sử dụng và gắn bó với nó một cách thường xuyên, chứ không chỉ trong những ngày diễn ra sự kiện.

Bởi vậy, giá trị của “Nhạc phục vụ cộng đồng” không chỉ nằm ở số buổi diễn hay lượng người đến thưởng thức. Đáng chú ý hơn là cách chương trình đặt ra một câu hỏi cho sự phát triển văn hóa đô thị: Làm thế nào để những công trình quen thuộc có thêm đời sống mới, để nghệ thuật hiện diện tự nhiên hơn trong sinh hoạt hằng ngày?

Tối 15/11, trên sân mái khu chợ hơn trăm năm tuổi, câu trả lời bước đầu được gợi mở bằng những giai điệu giản dị.

Giữa nhịp sống sầm uất của phố cổ, âm nhạc đã tạo nên một khoảng không gian khác: nơi người dân, du khách và nghệ sĩ gặp gỡ, cùng khám phá một Hà Nội quen thuộc nhưng vẫn còn nhiều điều mới mẻ.