Tại Nhà triển lãm 45 Tràng Tiền, không gian mang tên “NGHỆ – Làng nghề, Thiết kế và Sáng tạo Trẻ” đang giới thiệu một lát cắt cụ thể của câu chuyện Hà Nội – Thành phố Sáng tạo: điều đáng chú ý không nằm ở những sản phẩm trưng bày, mà ở việc bốn mắt xích vốn thường vận hành riêng biệt — làng nghề/nghệ nhân, trường đào tạo, nhà thiết kế trẻ và doanh nghiệp — đang được đưa vào cùng một chuỗi. Triển lãm do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội phối hợp cùng Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp tổ chức.

Các đại biểu cắt băng ra mắt không gian nghệ thuật thủ công đương đại. Nguồn: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội

Ba trụ cột, bốn chủ thể

Không gian trưng bày được xây dựng trên sự kết nối của ba yếu tố: tinh hoa làng nghề truyền thống, sức sáng tạo trẻ và tính ứng dụng thực tiễn. Giá trị làng nghề ở đây không được đặt như một di sản cần giữ nguyên trạng trong tủ kính, mà là nguồn cảm hứng sống — từ bề dày văn hóa, tri thức dân gian, kỹ thuật thủ công lâu đời đến hệ thống chất liệu bản địa mà Hà Nội đang sở hữu.

Trên nền tảng đó là các tác phẩm của sinh viên bốn khoa: Thiết kế Nội thất, Thiết kế Thời trang, Mỹ thuật Truyền thống và Đồ họa — mỗi khoa mang một cách tiếp cận riêng để đưa kỹ thuật chế tác truyền thống vào tư duy thiết kế đương đại. Nhưng triển lãm không dừng ở hai chủ thể trường – sinh viên. Bên cạnh khu vực trưng bày đồ án còn có phần giao lưu cùng nghệ nhân và trải nghiệm trình diễn nghề thêu tay truyền thống — chi tiết khiến “NGHỆ” thực sự đứng trên bốn chân, chứ không chỉ hai: làng nghề/nghệ nhân, nhà trường, nhà thiết kế trẻ, và mắt xích thứ tư là doanh nghiệp.

Bốn doanh nghiệp trong lĩnh vực nội thất — Việt Furniture, Maison Fravia, Nội thất An Duy và SEMA Group — đồng hành cùng chương trình. Sự tham gia này đưa các đồ án sinh viên vào một mối liên hệ trực tiếp hơn với năng lực sản xuất và nhu cầu thị trường, thay vì để chúng dừng lại như bài tập học thuật đơn thuần.

Các đại biểu tham quan không gian trưng bày. Nguồn: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội

Không phải một khởi đầu, mà là một mắt xích tiếp theo

Sự kết nối giữa nhà trường, làng nghề và thiết kế trẻ không bắt đầu từ triển lãm lần này. Cũng tại 45 Tràng Tiền, năm 2023, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cùng Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp từng tổ chức chuỗi hoạt động “Tinh hoa làng nghề Hà Nội” và Festival Sinh viên Nội thất, đưa sinh viên tiếp cận trực tiếp các làng nghề như Vạn Phúc, Phú Vinh, Thiết Úng, Thụy Ứng, Nhân Hiền hay tranh Hàng Trống. “NGHỆ” vì vậy có thể được nhìn như bước tiếp theo của một mạch kết nối đã hình thành từ trước, hơn là một sáng kiến khởi phát từ con số không.

Điều này cũng cho thấy phát biểu của PGS.TS Phạm Hùng Cường, Hiệu trưởng Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp, tại triển lãm — về việc Hà Nội sở hữu hệ thống làng nghề phong phú, giàu truyền thống văn hóa lịch sử, và kỳ vọng sự kết nối giữa nhà trường, doanh nghiệp, làng nghề sẽ tạo thêm giá trị mới cho sản phẩm truyền thống — không phải một tuyên bố mang tính khởi động, mà là sự tiếp nối một định hướng hợp tác đã được thử nghiệm nhiều năm.

Một hướng tiếp cận gần với bài toán lớn hơn

Trong bối cảnh Hà Nội đang chuẩn bị cho Lễ hội Thiết kế Sáng tạo 2026 với trọng tâm về kinh tế sáng tạo, cách “NGHỆ” kết nối giá trị làng nghề, thiết kế trẻ và khả năng ứng dụng vào thị trường cũng gợi ra một hướng tiếp cận gần với bài toán lớn hơn mà thành phố đang theo đuổi — dù bản thân triển lãm không được giới thiệu như một cấu phần chính thức của lễ hội. Đó là mối liên hệ về tinh thần và cách tiếp cận, hơn là một quan hệ tổ chức trực tiếp.

Ở một góc độ khác, những chương trình như “NGHỆ” cho thấy vai trò của các cơ sở đào tạo mỹ thuật ứng dụng trong hệ sinh thái sáng tạo đô thị: đây là nơi hình thành một phần nguồn nhân lực thiết kế cho hệ sinh thái ấy, khác với những chương trình quy mô lớn thường tập trung vào không gian công cộng hay hoạt động cộng đồng.

Không gian trưng bày thu hút sự quan tâm của khán giả và du khách. Nguồn: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội

Điều kiện để một triển lãm trở thành một cơ chế

Tiền lệ năm 2023 cho thấy mô hình hợp tác giữa Sở, nhà trường, làng nghề và doanh nghiệp đã có khả năng lặp lại ít nhất một lần. Nếu mối liên kết này tiếp tục được duy trì qua nhiều khóa đào tạo và nhiều chương trình khác nhau, giá trị của “NGHỆ” sẽ không chỉ nằm ở một kỳ triển lãm, mà ở khả năng trở thành một cơ chế hợp tác ổn định — nơi mỗi lần tổ chức lại bổ sung thêm một làng nghề, một nhóm sinh viên, một doanh nghiệp mới vào cùng một chuỗi kết nối.

Đó cũng là cách một “hệ sinh thái sáng tạo” — khái niệm mà Hà Nội đang theo đuổi từ sau khi gia nhập Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo UNESCO — dần hiện ra không phải qua một sự kiện đơn lẻ, mà qua việc quan sát xem những điểm chạm như “NGHỆ” có được lặp lại, mở rộng và bền vững theo thời gian hay không.