Ba phương án “Bến Rồng”, “Hội sinh” và “Nhịp lặng Tao Đàn” của sinh viên Trường Đại học Xây dựng Hà Nội đã giành giải Nhất Cuộc thi Thiết kế sáng tạo điểm dừng nghỉ trong vườn hoa công cộng. Từ nhu cầu tạo bóng mát và chỗ nghỉ miễn phí cho người lao động ngoài trời, người cao tuổi, trẻ em và khách du lịch, cuộc thi đặt trọng tâm vào khả năng ứng dụng thực tế thay vì chỉ tìm kiếm những ý tưởng cảnh quan trên giấy.

Ban Giám khảo chia sẻ về hành trình của cuộc thi. Ảnh: BTC

Chiều 4/11, Chi hội Kiến trúc sư Cảnh quan Việt Nam thuộc Hội Kiến trúc sư Việt Nam phối hợp với nhóm “Vì một Hà Nội đáng sống” tổ chức trao giải Cuộc thi Thiết kế sáng tạo điểm dừng nghỉ trong vườn hoa công cộng.

Cuộc thi tập trung vào ba địa điểm tại Hà Nội gồm vườn hoa Tao Đàn, vườn hoa Cổ Tân và vườn hoa Bác Cổ.

Theo Ban Tổ chức, chương trình thu hút 93 nhóm và cá nhân đăng ký, với 307 sinh viên đến từ 20 trường đào tạo kiến trúc, xây dựng trên cả nước. Sau các vòng tuyển chọn, 31 phương án của 93 sinh viên được lựa chọn vào vòng chung kết.

Ba giải Nhất đều thuộc về các nhóm sinh viên Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, với các phương án “Bến Rồng”, “Hội sinh” và “Nhịp lặng Tao Đàn”.

Giải Nhì được trao cho phương án “Hồi sinh” tại vườn hoa Tao Đàn của sinh viên Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội.

Ba giải Ba gồm “Bóng mát”, “Hoa bất tử” của sinh viên Trường Đại học Kiến trúc Đà Nẵng và “Ngự Tinh Đài” của sinh viên Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Các nhóm đạt giải tại cuộc thi. Ảnh: BTC

Đề bài bắt đầu từ nhu cầu nghỉ chân thực tế

Theo TS.KTS Phạm Anh Tuấn, Chủ tịch Chi hội Kiến trúc sư Cảnh quan Việt Nam, cuộc thi xuất phát từ một nhu cầu rất cụ thể của Hà Nội.

Trong điều kiện nắng nóng ngoài trời ngày càng gay gắt, nhiều khu vực nội đô tập trung đông người lao động, người đi bộ và khách du lịch nhưng lại thiếu những điểm nghỉ chân miễn phí, có bóng mát và dễ tiếp cận.

Qua khảo sát tại các phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam, Ban Tổ chức nhận thấy nhiều vườn hoa nhỏ chủ yếu đảm nhiệm chức năng cảnh quan nhưng chưa có nhiều tiện ích hỗ trợ người sử dụng nghỉ ngơi, tránh nắng hoặc trú mưa.

Từ thực tế đó, đề bài yêu cầu sinh viên khảo sát một trong ba vườn hoa Tao Đàn, Cổ Tân hoặc Bác Cổ, sau đó lựa chọn một khu vực khoảng 100–150 m² để thiết kế điểm dừng nghỉ.

Đối tượng được ưu tiên gồm người lao động ngoài trời, người cao tuổi và trẻ em. Trong quá trình chấm giải, khả năng sử dụng của người khuyết tật, khách du lịch và các nhóm người khác cũng được xem xét.

Các thiết kế phải giải quyết đồng thời nhiều yêu cầu: tạo bóng mát, cải thiện vi khí hậu, chống nắng mưa, dễ tiếp cận, không tạo rào cản và phù hợp với hoạt động hiện hữu của vườn hoa.

Tính thực tiễn chiếm tỷ trọng lớn trong chấm giải

Một điểm đáng chú ý của cuộc thi là tính thực tiễn chiếm 30/100 điểm, ngang với tiêu chí giải pháp thiết kế.

Ban Tổ chức khuyến khích sử dụng những vật liệu phổ biến, bền vững, dễ bảo trì, có chi phí hợp lý và khả năng thi công trong điều kiện thực tế.

Sinh viên cũng được khuyến khích trực tiếp khảo sát, đo đạc, quan sát người sử dụng và trao đổi với người dân trước khi đưa ra phương án.

Thành phần Ban Giám khảo có đại diện chính quyền địa phương, Chi hội Kiến trúc sư Cảnh quan Việt Nam, Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) và đại diện người lao động ngoài trời.

Cấu trúc này giúp nhu cầu của người sử dụng được đưa trực tiếp vào quá trình đánh giá, thay vì cuộc thi chỉ được nhìn từ góc độ hình thức kiến trúc.

Theo Ban Tổ chức, mục tiêu không phải tạo ra những “vật thể đẹp” đặt trong vườn hoa, mà tìm những giải pháp có thể cải thiện điều kiện sử dụng thực tế của không gian công cộng.

BTC chụp hình lưu niệm cùng các nhóm đạt giải. Ảnh: BTC

Từ bài tập sinh viên tới khả năng ứng dụng

Cuộc thi khởi động từ tháng 8/2026 trong khuôn khổ hệ thống LAC – Landscape Architecture Competition, một sân chơi dành cho sinh viên kiến trúc và kiến trúc cảnh quan.

Ngay từ khi phát động, Ban Tổ chức đã xác định một trong những mục tiêu là tìm kiếm các phương án có thể đóng góp cho quá trình chỉnh trang không gian đô thị.

Sau lễ trao giải, định hướng này tiếp tục được nhấn mạnh: những phương án có tính khả thi sẽ được nghiên cứu, hoàn thiện để hướng tới triển khai trong thực tế tại Hà Nội.

Tuy nhiên, đây mới là định hướng của Ban Tổ chức. Hiện chưa có thông tin về việc Thành phố hoặc các phường đã phê duyệt xây dựng bất kỳ phương án đoạt giải nào.

Sự phân biệt này có ý nghĩa quan trọng.

Nếu các thiết kế có cơ hội được nghiên cứu tiếp sau cuộc thi, sinh viên sẽ phải đối mặt với những bài toán vượt ra ngoài bản vẽ: chi phí, vật liệu, bảo trì, an toàn, quản lý sử dụng và khả năng hòa nhập với cảnh quan hiện hữu.

Đó cũng là bước giúp một cuộc thi học thuật tiến gần hơn tới những vấn đề thật của đô thị.

Thiết kế bắt đầu từ những nhu cầu nhỏ của thành phố

Những điểm dừng nghỉ chỉ là những cấu trúc rất nhỏ trong không gian Hà Nội, nhưng chúng phản ánh một cách tiếp cận thiết kế đáng chú ý.

Thay vì bắt đầu từ một công trình quy mô lớn, cuộc thi đặt câu hỏi từ nhu cầu thường ngày: người giao hàng, công nhân vệ sinh, người già, trẻ em hay khách đi bộ sẽ ngồi ở đâu khi cần tránh nắng hoặc nghỉ vài phút?

Khi thiết kế bắt đầu từ những tình huống như vậy, không gian công cộng không chỉ được đánh giá bằng cây xanh hay hình thức cảnh quan mà bằng khả năng phục vụ nhiều nhóm người khác nhau trong đời sống hằng ngày.

Đây cũng là một hướng tiếp cận phù hợp với quá trình Hà Nội đang mở rộng các hoạt động thiết kế và sáng tạo đô thị: trường đại học, kiến trúc sư, cộng đồng và chính quyền cùng tham gia tìm lời giải cho những vấn đề cụ thể của thành phố.

Cuộc thi điểm dừng nghỉ hiện chưa được xác định là hoạt động chính thức của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026. Tuy nhiên, việc 307 sinh viên từ 20 trường cùng nghiên cứu ba vườn hoa thật của Hà Nội cho thấy một lớp hoạt động sáng tạo khác đang diễn ra song song: đưa năng lực thiết kế của trường đại học vào những vấn đề rất cụ thể của không gian công cộng.

Nếu những phương án khả thi có thể tiếp tục được nghiên cứu và thử nghiệm, giá trị của cuộc thi sẽ không chỉ nằm ở những giải thưởng được trao ngày 4/11, mà ở khả năng biến một bài toán thiết kế sinh viên thành một tiện ích thực sự trong đời sống đô thị.

Nguồn tổng hợp

• Báo Xây dựng – Bộ Xây dựng, “Hà Nội: Trao giải cuộc thi Thiết kế sáng tạo điểm dừng nghỉ trong vườn hoa công cộng”, 4/11/2026.
• Nhóm chuyên môn Kiến trúc Cảnh quan, Khoa Kiến trúc và Quy hoạch – Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, thể lệ và thông tin phát động LAC 2026.
• Chi hội Kiến trúc sư Cảnh quan Việt Nam và nhóm “Vì một Hà Nội đáng sống”, thông tin về khảo sát và tổ chức cuộc thi.